اخبار ویژه
خانه / قرآن نوجوانان

قرآن نوجوانان

نکات جذاب قرآنی ویژه نوجوانان و دانش آموزان برای آشنایی با قرآن در این بخش ارائه می گردد.

 

مطالب این صفحه را میتوانید از  اینجا دانلود کنید:             دانلود جزوه آشنایی با قرآن 15-2-98 –

 

 

در ابتدا   اطلاعات و نکاتی کلی از قرآن ارائه می شود

 

 

جهت دریافت فایل خلاصه این مطالب روی خط قرمز زیر کلیک کنید

 

 اطلاعات و نکاتی ازقرآن (فایل اکسل مطالب فوق)

 

 

 

 

 

مطالبات قرآنی رهبری مد ظله

 


 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

در سایه سار قرآن

(جزوه آشنایی  باقرآن ویژه نوجوانان)

 

جزوهویرایش  6 تاریخ 97-23-12 – (فایل متنی مطالب این صفحه) تا فضیلت سوره نجم بازنویسی شده است

دقت کنید که این فایل هنوز نیاز به ساده و خلاصه سازی جهت نوجوانان دارد اما با این حال قابل استفاده است

 

 

 

 

فهرست                      

قرآن چیست؟ و تاریخ قرآن. 5

نکته های قرآنی از کتاب  درسنامه علوم قرآنی. 6

هفتاد نکته قرآنی. 7

معجزه بودن و تحریف ناپذیری قرآن. 10

هدف نزول قرآن. 10

قرآن کتابی جهانی است.. 10

قصص قرآنی. 11

شأن نزول /اسباب نزول آیات مهم. 12

تفسیر و تأویل (برخی آیات مهم) 12

فِقه قرآن یا احکام قرآن (دستورات مهم قرآن) 13

واژگان شناسی قرآن. 14

علم یا فن ترجمه قرآن. 14

قواعد روخوانی قرآن. 14

قراءت، تجوید و ترتیل (شیوه زیبا و صحیحخوانی قرآن. 14

دستور زبان قرآن (اِعراب و نَحو) 14

اطلاعات و نکاتی از قرآن 14

آیات با عنوان های خاص (موضوعات خاص) 19

موارد استحباب خواندن آیه سخره 23

نکاتی مهم که باید درباره قرآن بدانید. 27

قرآن کتاب آسمانی مسلمانان برای همه جنبه‌های زندگی فردی و اجتماعی انسان‌ها مفید است. 27

چگونگی دریافت قرآن. 28

نزول دفعی و تدریجی. 29

نام‌های مشهور قرآن. 29

عدم تحریف قرآن. 29

قصه های قرآنی. 29

نکات تربیتی در قرآن. 30

۸نکته تربیتی در قرآن. 30

سلامتی در قرآن. 32

روانشناسی در قرآن. 32

منابع: 34

فضیلت تلاوت سوره های قرآن کریم. 34

آیة الكرسى یكى از مهمترین آیات قرآن. 35

دلیل اهمیت آیة الكرسى چیست.. 35

2- فضیلت سوره بقره 36

23- فضیلت تلاوت سوره مؤ منون. 36

24- فضیلت تلاوت سوره نور 36

36- فضیلت  تلاوت سوره یس37

53- فضیلت تلاوت سوره نجم. 37

55- فضیلت تلاوت سوره الرحمن. 37

56- فضیلت تلاوت سوره  واقعه. 38

57- فضیلت تلاوت سوره حدید. 39

59- فضیلت تلاوت سوره حشر 39

62- فضیلت تلاوت سوره جمعه. 40

76- فضیلت تلاوت سوره انساندهر 40

78- فضیلت تلاوت سوره نبا 40

87- فضیلت تلاوت سوره اعلى. 41

89- فضیلت تلاوت سوره 41

99- فضیلت تلاوت سوره زلزله. 42

108- فضیلت تلاوت سوره كوثر 42

109- فضیلت تلاوت.. 42

112- فضیلت تلاوت سوره اخلاص43

113- فضیلت تلاوت سوره فلق. 44

114-  فضیلتتلاوتسورهناس.. 44

قصه‌های قرآنی. 45

مقاله‌های رده «قصه‌های قرآنی». 45

جهت مشاهده داستان و قصه های قرآنی روی عبارات زیر کلیک کنید. 45

 

 

 

مطالبی که در این جزوه بدانها اشاره خواهد شد تقریبا طبق علوم قرآنی خواهد بود. البته مباحثی که اختلاف زیادی در آنها هست و یا کاربرد کمی برای نوجوانان دارد حذف شده است.

قرآن چیست؟ و تاریخ قرآن

  1. چیستی قرآن با عنوان قرآن چیست؟ در این فصل به بحث نزول قرآن بر پیامبر بصورت تدریجی، ماهیت وحی که چیزی است که نمی‏دانیم اما پیامبر به آن یقین دارد، کیفیت نزول وحی و اقسام آن، نحوه قرائت پیامبر بر مسلمانان، نحوه حفظ و کتابت آن در زمان پیامبر و بقیه مواردی که به این بحث اختصاص دارد. از ابتدای نزول از جانب خدا تا توحید مصاحف در زمان عثمان بصورت داستان واره و دنباله‏دار بیاید. هم مقالاتی در این زمینه هست و هم از آیات قرآن مثل ایات سوره نجم، تکویر، اعلی و … باید استفاده کرد. نتیجه این فصل باید این باشد که نوجوان به الهی بودن کلمه کلمه قرآن یقین کند و به اعتماد و اطمینان قلب برسد.

 

  1. شناسنامه ی قرآن

نام: قرآن، قرآن به دو لحاظ در عربی معنی می شود. یا به معنای مصدری است یعنی «خواندن» یا به معنای حاصل مصدر و معنای مفعولی یعنی مقروء است. البته اگر از ریشه قرء باشد. ریشه دیگری هم گفته اند.
لقب قرآن: مجید
زبان قرآن:عربی
زمان نزول: قرآن دوبار نازل شده است یکبار به صورت یکجا در ماه رمضان و در شب قدر و یکبار هم به صورت تدریجی در طول 23 سال پیامبری حضرت محمد (ص) به ایشان در شرایط گوناگون نازل شده است.
محل نزول: مکه مکرمه، غار حرا
فرستنده: الله جل جلاله
ملکه (فرشته) وحی: حضرت جبرئیل
گیرنده: حضرت محمد (ص)
مدت نزول:۲۳ سال
اولین آیه: إقرا باسم ربک الذی خلق
اولین سوره: العلق
آخرین سوره: النصر
آخرین آیه: الیوم اکملت لکم دینکم
تعدادجزء:۳۰ جزء
تعداد سوره:۱۱۴ سوره
با عظمت ترین آیه: آیت الکرسی
طولانیترین سوره: سوره بقره
کوتاه ترین سوره: سوره کوثر
بزرگترین آیه: آیه ی ۲۸۲ سوره ی بقره
کوچکترین آیه: کلمه (طه) اولین آیه از سوره بیستم یا به بیان دیگر آیه «مدهامتان» از سوره الرحمن. چون ممکن است بسم الله الرحمن ارحیم را جزء آیه اول سوره ها بدانیم.در آن صورت طه کوچکترین آیه نخواهد شد.
تعداد سوره های مکی: 86  سوره
تعداد سوره های مدنی: 28 سوره
سوره نصف قرآن: سوره کهف
مادر قرآن: فاتحه
قلب قرآن: یس
عروس قرآن: سوره ی الرحمن
سوره ای که دو بسم الله دارد: نمل
سوره ای که بسم الله ندارد: توبه
تعداد حزب: ۱۲۰ حزب
سوره ای که در تمام آیاتش اسم «الله» را دارد: مجادله
تعدا آیات: ۶۲۳۶ آیه
قرآن به سه قسمت تقسیم شده: وحدانیت خدا (خداشناسی) ، قصه‌ها ، احکام
سوره ای که سه بار خواندن آن حکم ختم قرآن را دارد: سوره ی اخلاص
و …

 

نکته های قرآنی از کتاب  درسنامه علوم قرآنی 

در اینجا بخشی از کتاب درسنامه علوم قرآنی نوشته حسین جوان آراسته از ص 317 به بعد با عنوان ۷۰ نکته قرآنی

تقدیم می شود . البته ما نکات مهم را برای شما انتخاب کردیم و سعی شد که مطالب باز هم خلاصه و ساده نویسی شود تا به راحتی توسط دانش آموزان و نوجوانان قابل مطالعه و فهمیدن باشد.

 

 

در بخش های گذشته با مهم ترین مباحث تاریخ و علوم قرآنی آشنا شدیم. استاد قرآن پژوه، بهاء الدین خرمشاهی در بخشی از کتاب قرآن شناخت، ۱۰۱ نکته قرآنی را، که نوعا مرتبط با علوم قرآنی و حاوی اطلاعاتی مفید و ارزنده در زمینه آشنایی با قرآن است و در میان آنها لطایف و ظرایفی نیز مشاهده میشود، مطرح کرده است.

هفتاد نکته قرآنی

  • علومی که برای فهمیدن و فهماندن و شناخت و شناساندن هر چه عمیق تر و دقیق‌تر قرآن کریم به وجود آمده است، و در طی تاریخ اسلام و اسلام‌شناسی بر تعداد آنها هم افزوده شده است، «علوم قرآنی» نام دارد. همچنین بعضی فنون نیز مانند تجوید و ترتیل و ترجمه جزو آنهاست. برخی از عناوین این علوم و فنون قرآنی از این قرار است:

۱) تاریخ قرآن ۲) علم رسم (یعنی رسم الخطعثمانیو شیوه نوشتاری قرآن) ۳) شناخت مکی و مدنی بودن سوره‌ها ۴) علم شأن نزول /اسباب نزول ۵) علم محکم و متشابه 6) تحدّي (مبارزه طلبی قرآن برای اینکه کسی مانند آن بیاورد و چون هیچکس نمی تواند پس قرآن معجزه الهی است)، معجزه بودن و تحریف ناپذیری قرآن 7) تفسیر و تأویل 8) قراءت، تجوید و ترتیل (شیوه زیبا و صحیح‌خوانی قرآن)9) فِقه قرآن یا احکام قرآن (دستورات عملی قرآن) ۱0) دستور زبان قرآن (اِعراب و نَحو) ۱1) قصص (قصه‌های) قرآن ۱2) یا واژگان شناسی قرآن (علم غريب القرآن) ۱3) علم یا فن ترجمه قرآن

۲. قرآن کریم آخرین وحی نامۀ الهی در ادیان توحیدی و ابراهیمی، و کتاب مقدس اسلام است که به عین الفاظ، وحیانی (وحی شده) است و بدون هیچ کم و کاستی، با دقیق‌ترین جمع و تدوینی که در تاریخ کتب آسمانی سابقه دارد، با استفاده از نسخه‌ای که در زمان حیات پیامبر (ص) نوشته شده بوده؛ در عصر عثمان به شکل کتاب (مُصحَف) در می‌آید و این واقعه در فاصله بین یازده هجری وفات پیامبر و سی هجری، که هنوز پنج سال از خلافت عثمان باقی بوده است، انجام می گیرد.

٣. مصاحف (کتاب‌های) امام، همان مصاحف عثمانی است و تعداد آنها پنج یا شش نسخه بوده است که به مراکز بزرگ جهان اسلام همراه با یک حافظ قرآن شناس فرستاده شده است

نسخه ای به مکه، نسخه‌ای به مدینه، نسخه ای به بصره، نسخه ای به کوفه، نسخه ای به بحرین، نسخه ای به شام (سوره کنونی).

٢. مصاحف امام یا عثمانی قرنها باقی بوده است. چنانکه سه جهانگرد نامدار جهان اسلام، یعنی ابن جبیر (م ۶۱۴ق.) و یاقوت (م ۶۲۶ق.) و ابن بطوطه (م ۷۷۹ ق.) هر سه در عصر خویش از مصحف عثمانی محفوظ در جامع کبیر دمشق – که مورد احترام فوق العاده مردم و مرجع زیارت آنان بوده است . دیدن کرده‌اند. اما بدبختانه این نسخه در آتش سوزی سال ۱۳۱۰ ق. از میان رفته است. گفته می‌شود یکی از مصاحف امام (عثمانی) هم اکنون در دارالكتب المصريه در قاهره محفوظ است و در ابعاد بزرگ‌تر از رحلی (في المثل به اندازه روزنامه اطلاعات، یا کیهان) و اخیرا هم به دست خبرگان فنمَرِمَّت (تعمیر) و اصلاح شده است.

۵. قریب دو ثلث (نزدیک به دو سوم) قرآن در مکه، و کمی بیش از یک ثلث (یک سوم) آن در مدینه نازل شده است (تاریخ قرآن رامیار، ص ۲۶۳). تعداد آیات مکی ۴۴۶۸ آیه است و تعداد آیات مدنی ۱۷۶۸ آیه ( فرهنگ آماری کلمات قرآن کریم، ج ۱، ص ۳۹).

۸. قرآن کریم دو نزول دارد (دوبار نازل شده است): یکی دفعی و یکباره، یکی (دومی) تدریجی و ۲۳ ساله. بار اول قرآن بتمامه (کلایکجا) در «ليلة القدر)) به صورت «جملة واحدة» (یکبارگی) از لوح محفوظ به بیت العزة یا بیت المعمور (در آسمان چهارم) نازل شده، و سپس نجوما یا منجما یعنی بخش بخش و به تفاریق در طول مدت ۲۳ سال به تفصیل نزول یافته است (بحارالانوار، ج۱۸، ص ۲۵۳ و ۲۵۴). نظر ملامحسن فیض کاشانی درباره دو نزول قرآن کریم چنین است: «نزول اول نزول ] معنای قرآن به قلب پیامبر است … سپس در طول بیست و سه سال هر بار که جبرئیل بر او ظاهر شده و وحی آورده و الفاظ آن را بر حضرت می خوانده است، بخش بخش از باطن قلب او به ظاهر زبانش نزول می یافته است» (مقدمه نهم از تفسیر صافی).

9.کاتبان (نویسندگان) وحی را تا چهل نفر از صحابه با سواد هم شمرده اند که ده تن از آنان عبارتند از: ۱-۴. خلفای چهارگانه ۵. ابی بن کعب ۶. زید بن ثابت ۷. طلحه ۸. زبیر ۹. سعدبن ابی وقاص ۱۰. سالم مولی ابی حذیفه.

۱۰. ده تن از حافظان اولیه قرآن کریم از میان صحابه پیامبر به عبارتند از: 1. علی بن ابی طالب ع ۲. عثمان ۳. ابن مسعود ۴. ابی بن کعب ۵. زید بن ثابت ۶. ابوالدرداء ۷. سالم مولی ابی حذیفه ۸. معاذ بن جبل 9. ابو زید ۱۰. تميم الدار.

۱۱. زید بن ثابت که در عهد عثمان سر پرست هیئت (گروه) تدوین و جمع و کتابت نهاییقرآن و تشکیل مصحف امام (مصاحف عثمانی) شد، هم کاتب وحی بود، هم حافظ قرآن، و هم در عهد ابوبکر و به فرمان او بر مبنای وحی مکتوب ولی پراکنده بازمانده از حضرت رسول، مصحفی کامل فراهم کرده بود که نزد عمر و سپس دختر او حفصه امانت بود، و در عهد عثمان آن را مبنای کار قرار دادند.

۱۲. قرآن کریم دارای سی جزء است (سی پاره)، که هر جزء با جزء دیگر از نظر طول برابر است.

۱۳. هر جزء از اجزای سیگانه قرآن، چهار یا دو حزب و كل قرآن ۱۲۰ یا شصت حزب است. شاید این تقسیم بندی نیز برای تسهیل(راحت شدن)قراءت قرآن در مجالس فاتحه بوده باشد.

۱۶. تعداد آیات قرآن بر طبق اصح (صحیح ترین) روایات (نقل قول‌ها) ۶۲۳۶ فقره است.

۱۹. سبع طُوَل يا طوال، عبارت است از: هفت سوره (بزرگ قرآن) از بقره تا توبه، منهایسوره انفال.

۲۷. کوتاه‌ترین آیه قرآن از میان حروف مقطعه، «طه» (که به صورت طاها تلفظ می شود در آغاز سوره طه، سوره بیستم است، هم چنین «یس» (که به صورت یاسین تلفظ میشود) در آغاز سوره یس، سوره سی و ششم قرآن. باید توجه داشت که«ق»[= قاف] در آغاز سوره «ق»، و «ن» [= نون] در آغاز سورۂ قلم، دارای عدد مستقل نیستند؛ یعنی آیه واحدی شمرده نشده اند. از حروف مقطعه یا فواتح سور (آغازگر سوره ها) گذشته کوتاه ترین آیه قرآن مجید «مُدهامّتان» است (سورة الرحمن، آیه ۶۴) که معنای آن «دو برگ یا باغ سبز سیه تاب» است. و بلندترین آیه، آیه تداین [= دَین = مداینه ] (مربوط به لزوم (لازم بودن) کتابت (نوشتن) سند برای وام) است (سورۂ بقره، آیه ۲۸۲) که در مصحف مدینه، به کتابت عثمان طه درست یک صفحه پانزده سطری را در برگرفته است (ص ۴۸). هم چنین بلند ترین سوره قرآن، سورۂ بقره است (در مصحف به کتابت عثمان طه ۴۸ صفحه است) و کوتاه ترین سوره، سورۂ کوثر است که طول آن فقط یک سطر و نیم است.

۳۱. دو آیه در قرآن کریم هست که صنعت قلب مستوی یا عکس کامل دارد. یعنی از هردو سو یکسان خوانده می شود: ۱) «كل في فلك» (یس، ۴۰) ۲) و «رَبَّكَ فَكَبِّر» (مدثر، 3).

۳۲. وسط قرآن مجید، یعنی آنجا که درست به نصف تقسیم می گردد در کلمه وَ ليَتَلَطَّف» (سوره کهف، ۱۹) است.

۳۴. مفصل‌ترین ترجیع‌بند قرآن در سوره الرحمن است که ۳۱ بار آیه «فبای آلاء ربکما تکذبان» (پس کدامین نعمت پروردگارتان را انکار می کنید؟) تکرار شده است. ربكما» یعنی پروردگار شما دو تن، انس و جن. رسم است که هنگام خواندن این آیه باید گفت: «لا بشيء من آلائك ربنا نكذّب» یا «ولا بشيء من نعمك ربنا نكذب، فلك الحمد پروردگارا، به هیچ چیز از نعمت های تو انکار نداریم، پس سپاس تو را).

۳۷. آیات سجده اعم از واجب و مستحب پانزده آیه است، که از آن میان چهار آیه سجده واجب دارد که باید (واجب است) به هنگام خواندن یا شنیدن آنها سجده کرد و سوره هایی را که این چهار آیه در آن هست «عزایم» نامند و این چهار سوره عبارتند از: سجده، فصلت، نجم، علق.

 

معجزه بودن و تحریف ناپذیری قرآن

2. عدم تحریف قرآن. توضیح این مطلب بسیار مهم است و دنباله بحث قبلی است و تکمیل کننده آن.

 

هدف نزول قرآن

3. هدف نزول قرآن که همان تربیت مردم است (آیه 2 سوره ابراهیم و دیگر آیات قرآن مثل سوره اسراء و…) و نشان دادن این مطلب که در وهله اول قرآن جامعه مورد نزول را تربیت کرد. برای این قسمت بهتر است از شواهد تاریخی و مقایسه بین قبل از نزول و بعد از نزول قرآن اشاره کرد. برخی از خطبه های نهج البلاغه که به این تاثیر اشاره می‏کند. و بحث قبول اسلام توسط مردم ایران و بسیاری از کشورهایی که با لشکر اسلام جنگیدند که خود نشانه ای از فرهنگ غنی اسلام در بین سربازان اسلام بود که مردم با دیدن آن با آغوش باز به اسلام می‏گرویدند.

 

قرآن کتابی جهانی است

4. جهانی بودن تعلیمات قرآن. با اشاره به آیات متعدد که پیامبر برای همه مردم آمد و نه فقط عربها (کافة للناس، نذیرا للبشر، نذیرا للعالمین و …) و نشان دادن شواهدی که تعالیم قرآن مخصوص عربها و مخصوص زمان خود نبود تا شبهه مهم اختصاص قرآن به زمان و مکان نزول که از جانب روشنفکرنماها درحال ترویج است از بین برود. در این مسیر باید به این سوال هم جواب داد که اگر قرآن جهانی است چرا نام اشخاص و اقوام و مشکلات شخصی و گروهی و فرهنگی زمان نزول در آن مطرح شده. اجمالش این است که قرآن کتاب قانون کلی و اساسی نیست. بلکه بصورت حل مساله قانون کلی را یاد می‏دهد. این شیوه بهترین روش است. بجای لیست کردن قوانین کلی، یک جامعه هدف را (که پست‌ترین و بی‏فرهنگ ترین جامعه بوده انتخاب) و تمام مشکلات آن‏ها را حل کرده و عملا نشان داده که می‏توان مشکلات را به این صورت حل کرد. ضمن این که قوانین کلی را هم ضمن حل این مسائل گوشزد می‏کند. بحث نکات تربیتی که در جزوه شما آمده می‏تواند پایان مناسبی برای این فصل باشد، البته پس از تکمیل و با توجه به جامعه هدف یعنی نوجوانان. بحث فضیلت سوره‏ها را هم ضمن همین بحث و در انتهای این بحث می‏توان شاهد برای تربیتی بودن قرآن شمرد. یعنی بصورت یک شاهد و نه فصل مستقل. که یکی از دلائل تربیتی بودن قرآن برای همه این است که در روایاتی به خواندن سوره‏های قرآن تشویق شده و ثمراتی برای آن برای خواننده شمرده شده که با توجه به متن سوره می‏توان به این نتیجه رسید که در اثر خواندن سوره، و توجه به معانی و مفاهیم و عمل به آن‏ها، خواننده به مقامی می‏رسد که در روایت آمده است. بعد بعنوان مثال می‏توان چند سوره را مثال زد.

قصص قرآنی

5. قصص قرآنی. این بحث هم جذاب است و هم بحث تربیتی بودن قرآن را خیلی خوب جا می‏اندازد. مخصوصا با ذکر این نکته که قرآن که حدود 200 قصه کوتاه و بلند دارد، کتاب قصه گویی نیست. بلکه در مسیر تربیت و حل مسائل جامعه هدف، هرجا نیاز بوده به تناسب مقداری از سرگذشت اقوام و پیامبران را نقل کرده. بعد از این بحث می‏توان به برخی از قصه‏ها پرداخت و هدف از ذکر این قصه‏ها را هم گفت تا هم قصه گفته باشیم و هم به هدف قصه‏ قرآنی که همان تاثیر تربیتی است برسیم. در این راه می‏توان از تفسیر نور استاد قرائتی بسیار استفاده کرد.

 

۶. قصص (قصه های) انبیا بیشتر در سوره های مکی (که در مکه نازل شده اند) بیان شده است.

39- در قرآن کریم از ۲۵ تن از انبیای عظام الهی نام برده شده است و شرح مفصل یا کوتاه دعوت آنان قوم خود را به توحید و نیکوکاری آمده است. این پیامبران عبارتند از : 1. آدم علیه السلام؟ ۲. ابراهیم علیه السلام ؟ 3. ادریس علیهالسلام ۴. اسحاق علیهالسلام * ۵. اسرائیل [=یعقوب ] ع. اسماعیل علیهالسلام 7. الياس علیهالسلام ۸. اليسع علیهالسلام 9. ایوب علیهالسلام ۱۰. داود علیهالسلام ۱۱. ذوالکفل علیهالسلام ۱۲. زکریا علیهالسلام ۱۳. سليمان علیهالسلام ۱۴. شعيب علیهالسلام ۱۵. صالح علیهالسلام ۱۶. عیسی علیهالسلام ۱۷. لوط علیهالسلام ۱۸. محمد علیهالسلام ۱۹. موسی علیهالسلام ۲۰. نوح علیهالسلام ۲۱. هارون علیهالسلام ۲۲. هود علیهالسلام ۲۳. یحیی علیهالسلام ۲۴. يوسف علیهالسلام ۲۵. يونس علیهالسلام.

۴۰. اعلام قرآن، یعنی شناخت و معرفی صاحبان نام های خاص در قرآن کریم که این نام های خاص۱۰) گاه شامل رجال است؛ مانند ذوالقرنین یا شعیب یا ابراهیم. ۲) گاه شامل نساء است؛ مانند مریم و زنان بعضی انبیا یا زلیخا که تحت عنوان امرأة العزيز همسر عزیز مصر از او نام برده شده است. ۳) گاه شامل اماكن جغرافیایی است؛ نظير مصر، مدین، مکه و مدینه. ۲) گاه شامل غزوات است؛ مانند بدر، احد (از احد بالصراحه نام برده نشده است) یا حنين. ۵) گاه شامل اقوام است؛ مانند عرب، عاد، يأجوج و مأجوج. ۶) گاه شامل نامفرشتگان است؛ مانند جبرئیل، میکائیل، ملک الموت، مالک دوزخ، هاروت و ماروت۷) گاه شامل آلهه کفر وبتان است؛ مانند عزی، لات، منات، ود، سواع، يعوق. ۸) گاه شامل ائمة الكفر است؛ مانند فرعون، سامری، قارون. ۹) گاه شامل موجودات غیبی اخروی است؛ مانند بهشت، جهنم، سلسبيل، کوثر. ۱۰) گاه شامل کتب آسمانی است: زبور، تورات، انجیل و قرآن.

 

 

 

 شأن نزول /اسباب نزول آیات مهم

 

 

تفسیر و تأویل (برخی آیات مهم)

 

۵۵ . اولین مفسر قرآن حضرت رسول هستند و نمونه ای از تفسیرهای ایشان، با ترتیب سوره به سوره در کتاب اتقان سیوطی نقل شده است. نیز بسیاری از احادیث از ایشان نقل شده است که روشنگر آیات قرآنی است و احادیث تفسیری نام دارد.

۵۶. پس از رسول الله بزرگ ترین قرآن شناس و مفسر جامعه اسلامی در صدر اسلام، حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام است که سوگند یاد فرموده است که اگر بخواهم تفسیر سورة حمد را در حدی که هفتاد بار شتر باشد، بیان میدارم. هم چنین ایشان از حافظان قرآن و کاتبان وحی بوده است و مصحف خود را در فاصله ای کمتر از یک هفته پس از وفات رسول الله صلی الله علیه وآله جمع کرد. ولی چون دارای توضیحات و اضافات تفسیری بود و في المثل نام منافقان را که در قرآن با اشاره و بدون نام آمده است، بالصراحه (دقیق و صریح و بی پرده) معلوم می کرد و نظایر این، آن جمع و تدوین را که بر حسب نزول بود از ایشان نپذیرفتند.

۵۷. پس از حضرت رسول و حضرت علی بزرگ ترین قرآن شناس جامعة صدر اسلامی ابن عباس (عبدالله بن عباس) صحابی گرانقدر و شاگرد حضرت علی بوده است که اقوال تفسیری او که در دل تفسیر طبری آمده بوده است، به صورت مستقل جمع شده و به کوشش فیروزآبادی صاحب قاموس تحت عنوان تنویر المقباس في تفسير ابن عباس مدون گردیده و در عصر جدید انتشار یافته است.

۵۹. مهم ترین تفسير قدیم جهان اسلام تفسیر طبری مورخ و محدث بزرگ ایرانی است (متوفی ۳۱۰ ق.) که به جامع البیان معروف است و در سی مجلد به طبع رسیده (چاپ شده) است.این تفسير قدیمی ترین و مهم ترین تفسیر نقلی یا مأثور جهان اسلام هم شمرده می شود.

۶۵. جامع ترین تفسیر قدیمی شیعه امامیه مجمع البیان در ده مجلد اثر ابوعلى امین الاسلام فضل بن حسن طبرسی (م ۵۴۸ ق.) به عربی است که به فارسی هم ترجمه شده است.

ا ۶۶ . مهم ترین تفسیر شیعه در قرن چهاردهم هجری تفسیر المیزان، اثر شادروان علامه طباطبائی (م ۱۳۶۱ ش .) است در بیست جلد به عربی که به فارسی هم ترجمه شده است.

۶۸. «اعجاز عددی قرآن کریم» یکی از رشته های قرآن پژوهی جدید است که مقصود آن، نشان دادن نظم اعجاز گونه ریاضی قرآن کریم است. نخستین کسی که این مسأله را پیش کشید و حیرت و اعجاب جهانیان را برانگیخت، دکتر رشاد خلیفه مصری الاصل و استاد کامپیوتر در دانشگاه های امریکا بود که فرضيه عدد نوزده را پیش کشید که بسم الله الرحمن الرحیم، نوزده حرف است و کلمه «اسم» نوزده بار در قرآن آمده است، و کلمه جلاله (الله) ۲۶۹۸ بار که مضربی از نوزده است؛ یعنی ۱۹۷۱۴۲؛ و «الرحمن» ۵۷بار (۳۷۱۹)، و «الرحیم» ۱۱۴ بار (۱۹۶۶) در قرآن به کار رفته است. اما نظریه او از دو جهت غوغا به بار آورد: یکی آنکه عدد نوزده در قرآن شماره نگهبانان جهنم هم هست (عليها تسعة عشر). این اشکالی به بار نمی آورد، ولی عدد نوزده عدد مقدس بابیان و بهاییان است؛ یعنی «حروف حی» یا اصحاب نزدیک باب است، لذا مسلمانان از این نظریه بر آشفتند و آشوب های بعد در نهایت به ترور یا قتل رشاد خليفه انجامید. اشکال دیگر نظریه او این بود که تا حدودی «حساب سازی» در آن مشاهده شد. از جمله یکی از بزرگ ترین قرآن پژوهان ایران، آقای دکتر محمود روحانی، که صاحب یکی از دقیق ترین فرهنگ ها و فهرست های آماری قرآن است (به نام فرهنگی آماری کلمات قرآن کریم/ المعجم الاحصائي لألفاظ القرآن الكريم، 3 مجلد، طبع مشهد، مؤسسه چاپ و نشر آستان قدس رضوی)، بررسی جدید و دقیقی درباره آمار کلمه جلاله (الله) در قرآن انجام داده و از نظریه دکتر رشاد خلیفه هم باخبر بوده است و با قاطعیت تمام آمار این کلمه را ۲۶۹۹ نشان میدهد که با آمار رشاد خلیفه یک عدد اختلاف، و با المعجم المفهرس معروف محمد فؤاد عبدالباقی دو عدد اختلاف دارد.

 

 

فِقه قرآن یا احکام قرآن (دستورات مهم قرآن)

6- فقه یا احکام قرآن، بیشتر در سوره های مدنی (مدینه ای) است.

واژگان شناسی قرآن

 

علم یا فن ترجمه قرآن

 

قواعد روخوانی قرآن

 

قراءت، تجوید و ترتیل (شیوه زیبا و صحیح‌خوانی قرآن

 

دستور زبان قرآن (اِعراب و نَحو)

با توجه به اینکه درس عربی برای دانش آموزان پیش بینی شده است و از طرفی مباحث آن بسیار زیاد است لذا در اینجا مطرح نمی شود وباید در درس عربی به طور مبسوط بررسی شود

 

 

 اطلاعات و نکاتی از قرآن

 

 

 

ردیف

عنوان

جواب

1

كدام سوره، خلاصه قرآن است؟

سوره حمد

2

سوره ای که دوبار نازل شده است

سوره حمد

3

سوره ای که خواندن آن معادل خواندن دوسوم قرآن است

سوره حمد

4

سوره ای که خواندن آن معادل خواندن یک سوم قرآن است

سوره توحید و کافرون

5

سوره ای که یکسال خواندن آن توفیق زیارت خانه خدا را نصیب می کند

سوره نبأ

6

آیه ای که برای بیدار شدن از خواب در ساعت مدنظر خوانده می شود

آیه آخر سوره کهف

7

آیه ای که برای دیده نشدن از نگاه دشمن خوانده می شود

(آیه 9 سوره یس) و جعلنا من بین ایدیهم سدا و من خلفهم سدا فاغشیناهم فهم لا یبصرن

8

سوره هایی که برای جلوگیری از شر جن و انس و چشم زخم و .. خوانده  می شود

چهار قل (توحید، ناس، فلق، کافرون)

9

آیه ای که برای جلوگیری از شر جن و انس و چشم زخم و .. خوانده  می شود

آیت الکرسی (آیات 255 تا 257 سوره بقره)

10

آیه ای که برای جلوگیری از چشم زخم خوانده  می شود

وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَ يَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ «51» وَ ما هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ «52» (دو آیه آخر سوره قلم)

11

سوره ای که خواندن آن باعث افزایش روزی می شود

سوره واقعه

12

سوره ای که خواندن آن باعث خودسازی می شود

سوره نجم

13

سوره هایی که آیات سجده واجبه قرآن در آنها هست

سور نجم، فصلت، علق، سجده

14

سوره ای که خواندن آن مانند دیدن پیامبر اکرم (ص) است

سوره انشراح

15

آیه ای که به موضوع خمس و راه مصرف آن پرداخته،

آیه 41 سوره انفال/8  وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‌ وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى‌ عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِير

16

آیه حجاب کدام است

به آیه 31 سوره نور/24 كه پوشش زنان را مطرح مى‌كند، «آیه حجاب» می گویند

17

 عروس قران

سوره الرحمن

18

بزرگترین سوره

سوره بقره

19

بزرگترین ایه

 بقره 282

20

كلمة وسط قران

ولیتلطف کهف 19

21

بزرگترین کلمه قران

فاسقيناكموه حجر 22

22

اولین سوره که نازل شد

علق تعداد سوره های قران

23

تعداد حزب قران

120

24

تعداد حروف قران

323671

25

تعداد بسم الله الرحمن الرحیم قران

114

26

سجده های مستحب قران

11 آيه

27

سوره ای فاقد حرف (ف)

سوره حمد

28

سوره که همه آیاتش الله دارد

مجادله

29

قلب قران

سورة يس

30

کوچکترین سوره

سوره کوثر

31

کوچکترین ایه

طه

32

حرف وسط قران

تا

33

اخرین سوره که نازل شد

نصر

34

تعداد جز قران

30

35

تعداد کلمات قران

77437

36

تعداد آیات قران

6236

37

تعداد حروف مقطعه

71در آغاز 29 سوره

38

مهمترین آیه قران

آية الكرسي

39

سوره ای فاقد حرف (م)

کوثر

40

عدالت آمیزترین آیه

ان الله یامر بالعدل و الاحسان

41

ترس آورترین آیه

فمن يعمل مثقال ذره شرا يره

42

سوره ای که بسم الله الرحمن الرحیم ندارد

سوره توبه

43

سوره ای که دو تا بسم الله الرحمن الرحیم ندارد

سوره نمل

44

کدام سوره را برای شفای مریض می خوانند

70 یا 1000 بار سوره توحید

45

کدام آیه را برای شفای مریض می خوانند

أَمَّن یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَیَکْشِفُ السُّوءَ  (آیه 62 سوره نمل)

46

کدام آیه را برای گرفتن حاجت بخوانیم

رسول اکرم (ص) فرمودند: هرگاه برای حاجتت از خانه ی خود بیرون آمدی آیه الکرسی را بخوان که حاجتت به خواست خدا برآورده گردد.

 

 

 

 

 

 

 آیات با عنوان های خاص (موضوعات خاص)

 

آیات با عناوین خاص

ردیف

عنوان آیه

سوره

آیه یا آیات

توضیح آیه

1

آیة‌الکرسی

«اللّهُلاَإِلهَإِلاّهُوالحَىُّالقَيّومُلاَ‌تَأخُذهُسِنةٌولاَنَومٌلَهُمَافِى‌السّموتِو‌مَا‌فِى‌الأَرضِمَنذَاالَّذِىيَشفَعُعِندَهُإِلاّبِإذنِهِيَعلَمُمَابَينَأَيدِيهِمومَاخَلفَهُمولاَيُحِيطُونَبِشىءمِنعِلمهِإِلاّبِماشاءَوَسِعَكُرسِيُّهُالسَموتِوالأَرضَوَلايوُدهُحِفظُهمَاوهُوالعَلىُّالعَظيمُ»اللهخداییاستکههیچخداییجزاونیستزندهوپایندهاستنهخواب،سبکاورافرامیگیردونهخوابسنگینازآناوستهرچهدرآسمانهاوزمیناستچهکسیجزبهاذناودرنزداوشفاعتکند؟آنچهراکهپیشرووآنچهراکهپشتسرشاناستمیداندوبهعلماوجزآنچهخودخواهد،احاطهنتوانندیافتکرسیاوآسمانهاوزمینرادربردارد. نگهداریآنهابراودشوارنیستاوبلندپایهوبزرگاست

سوره بقره

آیات

255 تا 257

جامعيت آية‌الكرسى در ترسيم رابطه خداوند با آفريدگانش به ويژه انسان، موجب امتياز اين آيه بر ديگر آيات شده و مفسران را واداشته تا با اهتمامى ويژه به شرح آن بپردازند يا در اين باره تأليفات مستقلّى ارائه كنند.[۳]درباره فضيلت اين آيه و فوايد و آثار و نيز قرائت دائم آن، روايات فراوانى از پيامبر و امامان معصوم نقل شده است[۴]كه به صدور همه آن‌ها از معصوم اطمينان نداريم و حتى برخى از آن‌ها ضعيف شمرده شده‌اند؛ (به طور مثال در روايتى كه ابوموسى اشعرى از پيامبر نقل كرده، آمده است: خداوند به موسى وحىكرد كه اگر كسى بعد از هر نماز واجب آية‌الكرسى را بخواند، قلب شاكران، لسان ذاكران، ثواب پيامبرانو اعمال صالحان را براى او قرار مى‌دهد و جز پيامبر يا صديق يا بنده مؤمن خدا يا كسى كه مى‌خواهد در راه خدا كشته شود، بر آن مواظبت نمى‌كند)؛[۵]اما فراوانى آن‌ها و نقل در كتاب‌هاى معتبر حديثى شيعهو اهل سنت و نيز سازگارى بخش فراوانى از آن‌ها با مضامين بلند آيه به ما اطمينان مى‌بخشد كه دست‌كم، بخشى از اين روايات به طور قطع از معصوم صادر شده است و همين امر موجب مى‌شود تا در برابر آن‌چه ضعيف است و به صدور آن اطمينان نداريم با مسامحه عمل كنيم؛ به ويژه با توجه به روايتى صحيح كه اين آيه را مشتمل بر اسم اعظم خداوند مى‌داند كه هرگاه خداوند با آن اسم خوانده شود، هر دعايى را مستجاب مى‌كند.[۶]

2

آیه اخوت

«إِنَّمَاالمُؤمِنونَإِخوَةٌفَأَصلِحوابَينَأخوَيكُموَاتَّقوااللَّهَلَعلّكُمتُرحَمون»

هرآینهمؤمنانبرادرانندمیانبرادرانتانآشتیبیفکنیدوازخدابترسید،باشدکهبرشمارحمتآرد

سوره حجرات آیه: 10

آیه 10 سوره حجرات/ 49 را «آیه اخوّت» نامیده اند؛زیرا مؤمنان را برادر دینى یكدیگر دانسته و به ایجاد صلح و سازش میان آنان سفارش كرده است. به نقل ابن عباس، پیغمبر صلى الله علیه و آله در پى نزول این آیه، بین مسلمانان به قدر منزلتشان پیوند برادرى برقرار ساخت. ابوبكر را با عمر، عثمان را با عبدالرحمن و…؛ آنگاه على علیه‌السلام را برادر خود قرار داد و فرمود: تو برادر منى و من برادر تو هستم.[۲]

3

آیه استعاذه

فَإِذَاقَرَأْتَالْقُرْآنَفَاسْتَعِذْبِاللّهِمِنَالشَّيْطَانِالرَّجِيمِ»؛پسچونقرآنمی‌خوانیازشیطانمطرودبهخداپناهبر.

سوره نحل

98

دربارهپناهبردنبهخداازشرشیطاناست. 'استعاذه' بهمعنای 'پناهخواستن' وعبارتآنایناست: 'أعوذباللهمنالشیطانالرجیم'.استعاذهبنابرنصقرآن،پیشازقرائتقرآنکریمتوصیهشدهوگفتنآنپیشازشروعقرائتنمازنیزسنتپیامبراکرمصلیاللهعلیهوآلهبودهاست. شیخطوسیگفتهاست: مخاطباینآیه،پیامبرصلیاللهعلیهوآلهولیمرادشجمیع (همه)مکلفاناستکههرگاهخواستندقرآنبخوانندبهخداوندپناهببرند.

4

آیه اکمال

سوره مائده

3

 

5

آیه انذار

«وَأَنذِرْعَشِيرَتَكَالْأَقْرَبِينَ» [۱]

وخویشاننزدیکترابیمده.

سوره شعراء214

آیهانذارآیه 214 سورهشعراءمی‌باشدکهبهموجبآنپیامبرماموربهانذارخویشاننزدیکخودگردیدودرجریانانجامایندستورکهپیامبرآنرادریکمهمانیکهترتیبداداجرانمود،امیرالمومنینعلیه‌السلامرابهعنوانوزیروجانشینخودتعییننمود.

6

آیهاولی الامر

يَاأَيُّهَاالَّذِينَآمَنُواأَطِيعُوااللَّهَوَأَطِيعُواالرَّسُولَوَأُولِيالْأَمْرِمِنْكُمْۖفَإِنْتَنَازَعْتُمْفِيشَيْءٍفَرُدُّوهُإِلَىاللَّهِوَالرَّسُولِإِنْكُنْتُمْتُؤْمِنُونَبِاللَّهِوَالْيَوْمِالْآخِرِۚذَٰلِكَخَيْرٌوَأَحْسَنُتَأْوِيلًا

اایکسانیکهایمانآوردهاید،ازخدااطاعتکنیدوازرسولوالوالامرخویشفرمانبریدوچوندرامریاختلافکردید. اگربهخداوروزقیامتایمانداریدبهخداوپیامبررجوعکنیددراینخیرشماستوسرانجامیبهتردارد.

59 سوره نساء

به آیه 59 سوره نساء/ 4 «آیه اطاعت» نام داده اند؛[۱]زیرا مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و اولى الأمر فرمان داده است:

شیخ طوسىمى گوید: اطاعت در این آیه مطلق است و فقط اطاعت از معصوم و كسى كه از گناه مصون باشد، به طور مطلق روا است؛ بنابراین، مقصود از اولى الأمر باید معصوم باشد تا اطاعت او به طور مطلق روا باشد. وى همچنین آورده است: عالمان امامیه اتفاق دارند در این كه مقصود از اولى الأمر، امامان از آل محمدند.

بسیارى از روایات شیعه، «اولى الأمر» را به امامان معصوم علیهم‌السلام تفسیر كرده است.[۲]در برخى روایات اهل سنت نیز به على علیه‌السلام[۳]و در برخى به على و حسن و حسین علیهم‌السلام تفسیر شده است.[۴]

7

آیهبَعث

«أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ»

آيا پنداشته ايد که شما را بيهوده آفريده ايم و شما به نزد ما بازگردانده نمى شويد؟

115سوره مومنون

(آيه دال بر هدفدار بودن خلقت انسان) آيه 115 سوره مومنونرا آيه "عبث " و نيز آيه "بعث" مى گويند.

وجه نامگذارى آن به کار رفتن کلمه "عبث" و دلالت اين آيه بر بعث و قيامت است.

آيه شريفه بر اين دلالت دارد که افعال الهى معلل به غرض است؛ يعنى افعال الهى از روى حکمتو مصلحتى که به بندگان بازمى گردد، صورت مى گيرد؛ زيرا ذات خداوند سبحان غنى بالذات است به اين ترتيب که: يکى از افعال الهي، خلقت اين عالم است و اگر چنانچه بدون غرض بود، عبث و لغو پيش مى آمد و اين عمل قبيح و صدور قبيح از حق تعالى محال است.

و نيز بر قيامت و معاددلالت دارد؛ زيرا اگر معاد و بعثى در کار نباشد، زندگى دنيا عبث و بيهوده خواهد بود؛ چون زندگى اين جهان با تمام مشکلاتى که دارد و با اين همه تشکيلات و مقدماتى که خدا براى آن چيده، اگر صرفاً براى همين چند روز باشد پوچ و بى معنا خواهد بود.

اين آيه همچنين بر عدل الهى و تنزيه خداوند از فعل قبيح دلالت دارد.

8

آیه تبلیغ

يَاأَيُّهَاالرَّسُولُبَلِّغْمَاأُنزِلَإِلَيْكَمِنرَّبِّكَوَإِنلَّمْتَفْعَلْفَمَابَلَّغْتَرِسَالَتَهُوَاللّهُيَعْصِمُكَمِنَالنَّاسِإِنَّاللّهَلاَيَهْدِيالْقَوْمَالْكَافِرِينَ»

اىفرستادهماآنچهراازناحيهپروردگاربهتونازلشدهبرسانواگرنكنى (نرسانى) اصلاپيغامپروردگاررانرساندىوخداتورااز (شر) مردمنگهمىداردزيراخداكافرانراهدايتنمىفرمايد (بهمقاصدشاننمىرساند).

67سوره مائده

این آیه یکی از سه آیه‌ای است که مستقیماً در رابطه با واقعه غدیر بر پیامبر نازل گردیده است. منابع شیعهو همچنین روایاتی که در بسیاری از منابع اهل سنت[۱]نقل گردیده تصریح دارند پیامی که پیامبر به موجب این آیه مامور به ابلاغ آن گردید ولایت علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام بوده است.

9

آیه تداین

«يَاأَيُّهَاالَّذِينَآمَنُواْإِذَاتَدَايَنتُمبِدَيْنٍإِلَىأَجَلٍمُّسَمًّىفَاكْتُبُوهُوَلْيَكْتُببَّيْنَكُمْكَاتِبٌبِالْعَدْلِ…».

282سوره بقره

 

برمشروعيّتوبعضىآدابدين،مانندنوشتنمقداردينوگرفتنشاهدبرآندلالتدارد.

10

آیه تسمیه

بسم الله الرحمن الرحیم

در آغاز تمامی سوره‌ها به جز سوره توبه

«آیه تسمیه»[۱]یا بَسمله مى‌گویند.[۲]

در ‌آغاز همه سُوره‌هاى قرآنبه جز توبه، «بِسمِ‌اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ» آمده است و در آیه‌ 30 سوره نمل/27 افزون بر آغاز سوره، در شروع نامه سلیمان تكرار شده است و همین «بِسمِ‌اللّهِ…» به اتفاق شیعه و سنى، جزو سوره بشمار مى‌آید.[۳]

امامیه (شیعیان) بر اساس روایات اتفاق دارند كه «بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ» در آغاز ‌سوره‌ها به جز سوره توبه/ 9 آیه‌اى از همان سوره شمرده مى‌شود و هر كس آن را در نماز ترك ‌كند، نمازش باطل است.[۴]

11

آیهتطهیر

«…انَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»

33 سوره احزاب

آیه تطهیر صرف نظر از اینکه در شأن چه کسانی نازل شده باشد گویای فضیلتی بی نظیر برای آن افراد است. به همین جهت مجادله‌هاى كلامى فراوانى پیرامون این آیه شریفه در گرفته است. شیعهبا استناد به متن آیه و نیز روایات شأن نزول برخی از اصول بنیادین مذهب تشیع مانند امامتو عصمتاهل بیتعلیهم‌السلام را استوارتر ساخته و در مقابل اهل سنت با مناقشه در تفسیر آیه سعی در بی اثر نمودن تفسیر شیعی از این آیه نموده اند.امامان شیعه همواره به این آیه مباهات کرده و آن را دلیل حقانیت خود می دانستند. امام امیرالمومنین(ع) در روز شورابا توجه به این آیه فرمود: «شما را به خدا قسم مي ‌دهم، آيا در ميان شما کسي هست که آيه تطهير درباره او نازل شده باشد؟؛ آن هنگام که پيامبر خدا صلي الله عليه و آله و سلم من و فاطمه و حسن و حسين را زير عباي خيبري گردآورد و گفت: خدايا! اين‌ ها اهل بيت من هستند، پس رجس و پليدي را از ايشان دور کن و پاک و مطهرشان گردان. اعضاي شورا همگي جواب دادند: نه![۲]امام مجتبي(عليه ‌السلام) هم پس از پذيرش صلحو سازش تحميلي با طاغوت شام، در سخنراني خود در حضور معاويه ضمن برشماري فضايل و کمالات خاندان خود، به اين حادثه تاريخي اشاره کرده است» [۳]

12

آیه حجاب

«وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُوْلِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»

سوره نور31

به آیه 31 سوره نور/24 كه پوشش زنان را مطرح مى‌كند، «آیه حجاب» مى‌گویند.[۱]در این آیه، خطاب به پیامبر صلى الله علیه و آله آمده ‌است: به زنان باایمان بگو دیدگان خود را از ‌نامحرمان فروبندند و پاكدامنى ورزند و زیورهایشان را جز آنچه آشكار است، آشكار نكنند و روسرى خود را بر گریبان خویش اندازند…‌ و ‌پاهاى خود را به گونه‌اى به زمین نكوبند تا ‌آنچه از زینتشان نهفته مى‌دارند، آشكار گردد:

گفته ‌شده: پیش از نزول این آیه، زنان روسرى‌ها را به پشت مى‌انداختند و سینه آن‌ها آشكار بود.[۲]

13

آیه خمس

وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‌ وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى‌ عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِير

و بدانيد هر چيزى را كه [از راه جهاد يا كسب يا هر طريق مشروعى‌] به عنوان غنيمت و فايده به دست آورديد [كم باشد يا زياد] يك پنجم آن براى خدا و خويشان پيامبر، و يتيمان و مسكينان و در راه ماندگان است، اگر به خدا و آنچه بر بنده‌اش روز جدا كننده حق از باطل، روز رويارويى دو گروه [مؤمن وكافر در جنگ بدر] نازل كرديم، ايمان آورده‌ايد [پس آن را به عنوان حقّى واجب به خدا و رسول و ديگر نامبردگان بپردازيد]؛ و خدا بر هركارى تواناست.[۲]

41 سوره انفال

آیه 41 سوره انفال/8 را كه به موضوع خمس و راه مصرف آن پرداخته، «آیه ‌خمس» نام نهاده‌اند:[۱]

 

14

آیه خیرالبریه

«إِنّالّذينَءَامَنواوعَمِلواالصّلِحتِأُولئكَهُمخَيرُالبَرية»

کسانیکهایمانآوردهاندوکارهایشایستهمیکنندبهترینآفریدگانند

سوره بينة

7

بر ‌اساس این آیه، بهترین آفریدگان خداوند كسانى هستند كه ایمانآورده و اعمال ‌صالح انجام داده‌اند. در روایات فراوانى از طریق شیعهو اهل ‌سنت، خیرالبریّه امام ‌على علیه‌السلام و پیروان او تفسیر شده است.

ابن ‌عباس مى‌گوید: هنگامى كه این آیه نازل شد، حضرت رسول صلى الله علیه و آله خطاب به على علیه‌السلام فرمود: مقصود، تو و شیعیانت هستید كه در روز قیامتوارد عرصه محشر مى‌شوید؛ در حالى كه شما از خدا راضى هستید و خدا هم از شما راضى است[۲]و دشمنانت خشمگین وارد محشر مى‌شوند.

 

15

آیه ذکر یا آیه سؤال

سوره نحل و سوره انبياء

به ترتیب سوره 43 و 7

 

16

آیه سخره

«إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِى خَلَقَ السَّموَاتِ وَالأَرْضَ فى سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثاً والشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ أَلاَ لَهُ الْخَلْقُ وَالأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَلَمِينَ». «ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لاَيُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ (55) وَلاَتُفْسِدُوا فِى الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الُمحْسِنِينَ».

54 تا 56 سوره اعراف

برخی از علما با استناد به روایتی، هفتاد بار خواندن این آیه را موجب صفاء قلب و اطمينان نفس و نفى خواطر و ازاله شك و وساوس‏ دانسته اند. [۴]

موارد استحباب خواندن آیه سخره

خواندن آيه سخره در ركعت ششم از نوافل ظهر،[۵]بر بالين محتضر (براى راحت جان دادن او،[۶]هنگام ترس از ساحر و شيطان، هنگام چموشى حيوان و عدم تمكين آن،[۷]هنگام رسيدن حاجى به عرفات [۸]و هنگام ورود به مسجد، [۹]مستحب است. [۱۰]

17

آیه شِفاء

«وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاء وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ وَلاَ يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إَلاَّ خَسَارًا»؛ و آنچه از قرآننازل مى کنيم که شفا و رحمت براى مؤمنان است و ستمگران را جز خسران (و زيان) نمى افزايد.

82 سوره اسراء

شفا معمولاً در مقابل بيمارى ها و عيب ها و نقص ها است؛ بنابراين نخستين کارى که قرآن در وجود انسانها مى کند همان پاکسازى از انواع بيمارى هاى فکرى و اخلاقى فرد و جامعه است. قرآن نسخه شفابخشى است براى کسانى که مى خواهند با جهل، کبر، غرور، حسد، نفاق، عشق به دنيا و شهوت ها به مبارزه برخيزند و نيز براى برطرف ساختن ضعف ها و زبونى ها و ترس هاى بى دليل و اختلاف ها و پراکندگى ها. نامگذارى قرآن به شفا سه وجه دارد: يکى آن که دليل نبوت و صدق ادعاى پيامبر صلی الله علیه و آله مى باشد تا مردم از حيرت ضلالت به وسيله او هدايت يابند، همچون بيمار که از مرض شفا يابد. وجه دوم آن که قرآنبيان است و ادله روشن که صاحب شک و شبهه چون در آن نظر کند به علم رسد و شک او زايل گردد. وجه سوم آن که مردم به قرآن تبرک مى کنند و از آن شفاء مى طلبند.

18

آیه شهادت

«شهِدَاللّهُأَنَّهُلاَإِلَـهَإِلاَّهُوَوَالْمَلاَئِكَةُوَأُوْلُواْالْعِلْمِقَآئِمَاًبِالْقِسْطِلاَإِلَـهَإِلاَّهُوَالْعَزِيزُالْحَكِيمُ»

اللهحکمکردوفرشتگانودانشمنداننیزکههیچخداییبرپایدارندهعدلجزاونیست،خداییجزاونیستکهپیروزمندوحکیماست

18 سوره آل عمران

در فضیلت قرائت این آیه، روایاتى وارد شده است. انس از رسول خداصلى الله علیه و آله روایت ‌مى‌كند كه هر كس‌ این ‌آیه را هنگام خواب بخواند و در پایانش بگوید: و اَنا عَلى ذلِكَ مِنَ الشّاهدین، خداى تعالى به عدد هر حرفى فرشته‌اى را مى‌آفریند تا براى او تا روز قیامتآمرزش طلبند.[۳]

و نیز بر اساس روایتى از رسول ‌خدا صلى الله علیه و آله هر كه این آیه را بخواند، خداى تعالى هشت درِ بهشت را بر روى او مى‌گشاید و هفت درِ دوزخ را به رویش مى‌بندد. زبیر بن‌ عوام مى‌گوید: در شب عرفه‌اى از پیغمبر جدا نشدم تا آن‌چه را مى‌گوید، بشنوم. در آن شب پیوسته مى‌فرمود: «شَهِدَاللّهُ أَنّهُ لاَإِلهَ‌إِلاّ هُو…» تا صبح ‌شد.[۴]

19

آیه صلوه

إِنَّاللَّهَوَمَلَائِكَتَهُيُصَلُّونَعَلَىالنَّبِيِّۚيَاأَيُّهَاالَّذِينَآمَنُواصَلُّواعَلَيْهِوَسَلِّمُواتَسْلِيمًا

خداوفرشتگانشبرپیامبرصلواتمیفرستندایکسانیکهایمانآوردهاید،براوصلواتفرستیدوسلامکنید،سلامینیکو

56 سوره احزاب

آیه 56 سوره احزاب/33 كه دربردارنده صلوات خدا و ملائكه بر پیامبر صلى الله علیه و آله و متضمن درخواست صلوات مؤمنان بر حضرت است، «آیه صلوات» نام دارد:[۱]

20

آیهفطرت

فَأَقِمْوَجْهَكَلِلدِّينِحَنِيفًاۚفِطْرَتَاللَّهِالَّتِيفَطَرَالنَّاسَعَلَيْهَاۚلَاتَبْدِيلَلِخَلْقِاللَّهِۚذَٰلِكَالدِّينُالْقَيِّمُوَلَٰكِنَّأَكْثَرَالنَّاسِلَايَعْلَمُونَ

بهیکتاپرستیرویبهدینآورفطرتیاستکهخداهمهرابدانفطرت،بیافریدهاستودرآفرینشخداتغییرینیستدینپاکوپایدارایناستولیبیشترمردمنمیدانند

30 سوره روم

این آیه به سرشت الهى و نوع آفرینش انسان‌ها پرداخته است و خطاب به پیامبر صلى الله علیه و آله مى‌فرماید: توجه خودت را به طور كامل به سوى دین معطوف كن و ملازم همان چیزى باش كه سرنوشت و نوع آفرینش تو (فطرت) اقتضا مى‌كند؛ آن نوع آفرینش كه خدا انسان‌ها را بر آن سرشته و آفریده است. بر اساس تفسیرى، مفاد آیه این است كه احكامدین به ویژه احكام ریشه‌اى و پایه‌اى دین، با فطرت انسانى موافق است.[۲]

21

آیه کتمان

«إِنَّالَّذِينَيَكْتُمُونَمَاأَنزَلْنَامِنَالْبَيِّنَاتِوَالْهُدَىمِنبَعْدِمَابَيَّنَّاهُلِلنَّاسِفِيالْكِتَابِأُولَـئِكَيَلعَنُهُمُاللّهُوَيَلْعَنُهُمُاللَّاعِنُونَ»

کسانیراکهدلایلروشنوهدایتکنندهماراپسازآنکهدرکتاببرایمردمبیانشانکردهایم،کتمانمیکنند. همخدالعنتمیکندوهمدیگرلعنتکنندگان

159 سوره بقره

به گفته بیش‌تر مفسران صحابه و تابعان، شأن نزول آیه گروهى از دانشمندان یهود و نصارا مانند كعب بن اشرف، كعب بن اسد، ابن ‌صوریا و زید بن تابوه است كه موضوع نبوت پیغمبر صلى الله علیه و آله را با این ‌كه در توراتو انجیلوارد شده، كتمان مى‌كردند.[۲]گروهى از اصولیان، به این آیه بر حجیت خبر واحد استدلال كرده و حرمت كتمان را ملازم با لزوم پذیرش خبر واحد در صورت عدم كتمان دانسته‌اند.[۳]

 

22

آیه مباهله

فَمَنْحَاجَّكَفِيهِمِنْبَعْدِمَاجَاءَكَمِنَالْعِلْمِفَقُلْتَعَالَوْانَدْعُأَبْنَاءَنَاوَأَبْنَاءَكُمْوَنِسَاءَنَاوَنِسَاءَكُمْوَأَنْفُسَنَاوَأَنْفُسَكُمْثُمَّنَبْتَهِلْفَنَجْعَلْلَعْنَتَاللَّهِعَلَىالْكَاذِبِينَ

ازآنپسکهبهآگاهیرسیدهای،هرکسکهدربارهاوباتومجادلهکند،بگو: بیاییدتاحاضرآوریممافرزندانخودراوشمافرزندانخودرامازنانخودراوشمازنانخودراماخودوشماخودآنگاهدعاوتضرعکنیمولعنتخدارابردروغگویانبفرستیم

61سوره آل عمران

مباهلهدر اصطلاح به معناى نفرین كردن دو نفر یا دو گروه بر ضد یكدیگر است. بر اساس این آیه، وقتى مسیحیان نجران از روى لجاجت و عناد سخن پیامبر را درباره یگانگى آفریدگار و شخصیت حضرت عیسی علیه‌السلام نپذیرفتند، خداوند به پیامبر دستور داد كه آنان را براى نفرین بر ضد یكدیگر بخواند و هر دو گروه در برابر هم بایستند و از خدا بخواهند كه هر كس در این موضوع دروغ‌گو است، خداوند بر او غضب كند.

بر اساس روایات پرشمارى از شیعه و سنى، رسول خداصلى الله علیه و آله در صبح روز مقرر آمد؛ در حالى كه امام حسین علیه السلامرا در آغوش داشت و دست امام حسن علیه السلامرا گرفته بود و حضرت فاطمهو امام علىعلیهماالسلام در پشت سر حضرت حركت مى‌كردند. حضرت به آن‌ها گفت: وقتى من دعا كردم، شما آمین بگویید. وقتى بزرگ مسیحیان چنین دید، خطاب به همراهانش گفت: اى گروه نصارا! همانا صورت‌هایى را مى‌بینم كه اگر از خدا بخواهند كوه را از جاى بَركَند، مى‌كَنَد. مباهله نكنید كه نابود مى‌شوید؛ آنگاه آنان تسلیم پیامبر شدند و به پرداخت جزیه گردن نهادند.[۲]

23

آیه نَفَر

«فَلَوْلاَنَفَرَمِنكُلِّفِرْقَةٍمِّنْهُمْطَآئِفَةٌلِّيَتَفَقَّهُواْفِيالدِّينِوَلِيُنذِرُواْقَوْمَهُمْإِذَارَجَعُواْإِلَيْهِمْلَعَلَّهُمْيَحْذَرُونَ…»

چراازهرگروهیدستهایبهسفرنروندتادانشدینخویشرابیاموزندوچونبازگشتندمردمخودراهشداردهند،باشدکهاززشتکاریحذرکنند

122 سوره توبه

به كوچیدن (نَفْر) گروهى براى آگاهى در دین یا براى جهاد تشویق كرده است؛ از همین رو به آن «آیه نَفْر» گفته‌اند

24

آیهنفی سبیل

«وَلَنيَجْعَلَاللّهُلِلْكَافِرِينَعَلَىالْمُؤْمِنِينَسَبِيلاً…»

اوهرگزبرایکافرانبهزیانمسلمانانراهینگشوده

141 سوره نساء

در پایان آیه 141 سوره نساء/4 سبیل (سلطه) كافران بر مؤمنان نفى شده است؛ از همین رو، این بخش از آیه را «آیه نفى سبیل»[۱]مى‌گویند…:

 

25

آیه نور

«اللَّهُنُورُالسَّمَاوَاتِوَالْأَرْضِمَثَلُنُورِهِكَمِشْكَاةٍفِيهَامِصْبَاحٌالْمِصْبَاحُفِيزُجَاجَةٍالزُّجَاجَةُكَأَنَّهَاكَوْكَبٌدُرِّيٌّيُوقَدُمِنشَجَرَةٍمُّبَارَكَةٍزَيْتُونِةٍلَّاشَرْقِيَّةٍوَلَاغَرْبِيَّةٍيَكَادُزَيْتُهَايُضِيءُوَلَوْلَمْتَمْسَسْهُنَارٌنُّورٌعَلَىنُورٍيَهْدِياللَّهُلِنُورِهِمَنيَشَاءوَيَضْرِبُاللَّهُالْأَمْثَالَلِلنَّاسِوَاللَّهُبِكُلِّشَيْءٍعَلِيمٌ»

خدانورآسمانهاوزمیناستمثلنوراوچونچراغدانیاستکهدرآن،چراغیباشد،آنچراغدرونآبگینهایوآنآبگینهچونستارهایدرخشندهازروغندرختپربرکتزیتونکهنهخاوریاستونهباختریافروختهباشدروغنشروشنیبخشدهرچندآتشبداننرسیدهباشدنوریافزونبرنوردیگرخداهرکسراکهبخواهدبداننورراهمینمایدوبرایمردممثلهامیآورد،زیرابرهرچیزیآگاهاست

35 سوره نور

آیه نور آیه 35 سوره نوراست که نام سوره نیز از همین آیه گرفته شده است. در آغاز این آیه خداوند، نور آسمان‌ها و زمین معرفى شده است و در ادامه آیه در قالب تمثیلی چگونگی نور آسمان و زمین بودن خدا تشریح شده است:

 

26

آیه و ان یکاد

«وَإِنيَكَادُالَّذِينَكَفَرُوالَيُزْلِقُونَكَبِأَبْصَارِهِمْلَمَّاسَمِعُواالذِّكْرَوَيَقُولُونَإِنَّهُلَمَجْنُونٌ. وَمَاهُوَإِلَّاذِكْرٌلِّلْعَالَمِينَ»

وکافرانچونقرآنراشنیدندنزدیکبودکهتوراباچشمانخودبهسردرآورندومیگویندکهاودیوانهاستوحالآنکهقرآنبرایجهانیانجزاندرزینیست

51 سوره قلم

آیه 51 و 52 سوره قلم/68 به آیه «و ‌إن یكاد» شهرت دارد. از این آیه همواره براى خنثی كردن چشم زخمبه صورت قرائت، تعویذ یا تابلو استفاده مى‌شود:

27

آیه ولایت

آیه 55 سوره مائده/5 به «آیه ولایت» شهرت یافته است.[۱]در این آیه آمده است: «ولیّ» شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که نمازرا به پا داشته، در رکوع زکاتمی‌دهند: «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ».

55 سوره مائده

بر اساس روایات فراوانی در منابع شیعهو اهل سنت، این آیه در شأن امام علیعلیه السلام نازل شده است. بر پایه این روایات که برخی از آن‌ها با اندکی تفاوت نقل شده، فقیری وارد مسجد پیامبر صلی الله علیه و آله شد و تقاضای کمک کرد؛ ولی کسی چیزی به او نداد.

او دست خود را به آسمان بلند کرد و گفت: خدایا! شاهد باش که من در مسجد رسول تو تقاضای کمک کردم؛ ولی کسی به من چیزی نداد. در همین حال، علی علیه السلام که در حال رکوع بود، با انگشت کوچک دست راست خود اشاره کرد. فقیر نزدیک آمد و انگشتر را از دست حضرت بیرون آورد و این آیه نازل شد.[۲]

ابوذر غفاری نیز همین شأن نزول را روایت کرده و در ادامه آورده است: در آن هنگام، پیامبر صلی الله علیه و آله در حال نمازبود و این ماجرا را مشاهده کرد. هنگامی که از نماز فارغ شد، سر به سوی آسمان برداشت و گفت: خدایا! برادرم موسی از تو خواست که روح او را وسیع و‌ کارها را بر او آسان کنی و گره از زبانش بگشایی تا مردم گفتارش را درک کنند و نیز تقاضا کرد هارون را که برادرش بود، وزیر و یاورش قرار دهی و به وسیله او بر نیرویش بیفزایی و در کارهایش شریک سازی.

خداوندا! من محمد، پیامبر و برگزیده توام. سینه مرا گشاده کن و کارها را بر من آسان ساز. از خاندانم، علی علیه السلام را وزیر من گردان تا به وسیله‌اش پشتم قوی و محکم شود. هنوز دعای پیامبر صلی الله علیه و آله پایان نیافته بود که جبرئیلآیه ولایت را نازل کرد.[۳]

این شأن نزول از طرق گوناگون در منابع شیعهو اهل سنت نقل شده است. از جمله اصحابی‌ که این حادثه را نقل‌ کرده‌اند، امام علی علیه السلام،[۴]عبداللّه بن عبّاس[۵]ابورافع مدنی،[۶]عمار بن یاسر[۷]ابوذر غفاری،[۸]انس‌ بن مالک، [۹]و مقداد بن اسود هستند.[۱۰]

از تابعان نیز مسلمة بن کهیل،[۱۱]عتبة‌ بن ابی حکیم،[۱۲]سُدّی[۱۳]و مجاهد[۱۴]به نقل این حادثه پرداخته‌اند. در کتاب غایة المرام تعداد 24 حدیثدر این باره از اهل تسنن و 19 حدیث از شیعهنقل شده است.[۱۵]

در هر صورت، از نظر شیعه تردیدی نیست که این آیه درباره امام علی علیه السلام فرود آمده و از نظر اهل سنت نیز شهرت این روایات به حدی است که متکلم معروف اهل سنّت، قاضی ایجی در کتاب مواقف تصریح کرده است که مفسران بر نزول این آیه در شأن علی علیه السلام اجماع دارند.[۱۶]جرجانی در شرح مواقف،[۱۷]سعدالدین تفتازانی در شرح مقاصد[۱۸]و قوشچی در شرح تجرید[۱۹]نیز بر این اجماع اعتراف دارند.

 

28

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نکاتی مهم که باید درباره قرآن بدانید

قرآن کتاب آسمانی مسلمانان برای همه جنبه‌های زندگی فردی و اجتماعی انسان‌ها مفید است.

به گزارش خبرنگار حوزه قرآن و عترت گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛قرآن کتاب آسمانی مسلمانان است که سرشار از اعجاز و نکات مختلفی است که برای همه جنبه های زندگی فردی و اجتماعی انسان ها مفید است. در این مطلب تحقیقی جامع اما مختصر از این کتاب آسمانی را بخوانید. قرآن، در اصل مصدر است و به کتابی که بر پیامبر اکرم (ص) اختصاص پیدا کرده است می‌گویند، و چنان‌که برخی علما گفته‌اند: «وجه نامگذاری این کتاب مقدس به قرآن، آن است که این کتاب، جامع فوائد و آثار تمامی کتب آسمانی است بلکه جامع آثار تمامی علوم است

 خداوند دو وظیفه اصلی و مهم برای مسلمانان نسبت به کتاب الهی بیان کرده است. خداوند در آیه ۶۳ سوره بقره می‌فرماید: «خُذُوا مَا آتَیْنَاکُمْ بِقُوَّهْ» آنچه به شما داده شده را با قوت بگیرید.» این گرفتن باید به دو شکل علمی و عملی باشد. یعنی تدبر و فهم دقیق و عمیق و عمل درست و کامل.

قرآن، نخستین بار در غار حراء، واقع در کوه ثور به پیامبر اسلام، وحی شد. دیدگاه مشهور این است که آیات آن، هم از طریق فرشته وحی و هم بدون واسطه و به صورت مستقیم، بر پیامبر نازل می‌شده است. به باور بیشتر مسلمانان، نزول قرآن به صورت تدریجی صورت گرفته است؛ اما برخی بر این باورند که علاوه بر نزول تدریجی آیات، آنچه قرار بوده است در یک سال بر پیامبر(ص) نازل شود، در شب قدر هم یک‌جا بر او نازل می‌شده است.

 آیات قرآن در زمان پیامبر(ص) به صورت پراکنده بر روی پوست حیوانات، چوب درخت خرما، کاغذ و پارچه نوشته می‌‌شد. پس از وفات پیامبر، آیات و سوره‌های قرآن‌ توسط اصحاب جمع‌آوری شد؛ اما نسخه‌های بسیاری تدوین شد که در ترتیب سوره‌ها و قرائت، با هم متفاوت بودند. به دستور عثمان نسخه واحدی از قرآن تهیه شد و دیگر نسخه‌های موجود را از بین بردند. شیعیان به پیروی از امامان خود، این نسخه را درست و کامل می‌دانند.

 قرآن، فرقان، الکتاب و مُصحَف از مشهورترین نام‌های قرآن است. قرآن ۱۱۴ سوره و نزدیک به ۶۰۰۰ آیه دارد و به ۳۰ جزء و ۱۲۰ حزب تقسیم شده است. در قرآن، از موضوعاتی چون توحید، معاد، غزوات پیامبر اسلام، داستان‌های انبیاء، اعمال شرعی دین اسلام، فضایل و رذایل اخلاقی و مبارزه با شرک و نفاق، سخن به میان آمده است.

 قرآن منشأ پیدایش دانش‌های فراوانی میان مسلمانان شده است. تفسیر و علوم قرآنی چون تاریخ قرآن، علم لغات قرآن، علم اِعراب و بلاغت قرآن، قصص القرآن و اعجاز القرآن از این دانش‌ها است.

چگونگی دریافت قرآن

قرآن، نزول وحی بر پیامبران را در سه راه منحصر دانسته است: «الهام، از پس پرده و از طریق فرشتگان». برخی با استناد به آیاتی چون «قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّـهِ»، (بگو: «‌کسی که دشمن جبرئیل است [در واقع دشمن خداست‏] چرا که او، به فرمان خدا، قرآن را بر قلبت نازل کرده است)، گفته‌اند: «نزول این کتاب، تنها از طریق جبرئیل صورت گرفته است»؛ اما دیدگاه مشهور این است که قرآن به شیوه‌های دیگر و از جمله به صورت مستقیم و بدون واسطه هم بر پیامبر نازل شده است.

نزول دفعی و تدریجی

 بر طبق برخی از آیات قرآن، این کتاب در ماه رمضان و شب قدر نازل شده است. بر این اساس میان مسلمانان در زمینه اینکه قرآن یک‌جا نازل شده است یا به صورت تدریجی، اختلاف نظر وجود دارد. برخی گفته‌اند: «قرآن هم به صورت دفعی نازل شده است و هم به صورت تدریجی؛» گروهی بر این باورند که آنچه قرار بوده است در یک سال بر پیامبر(ص) نازل شود، در شب قدر هم یک‌جا بر او نازل می‌شده است؛ باور کسانی نیز این است که قرآن تنها به صورت تدریجی نازل شده و آغاز نزول آن در ماه رمضان و شب قدر بوده است.

نام‌های مشهور قرآن

 نام‌های فراوانی برای قرآن ذکر کرده‌اند. قرآن، فرقان، الکتاب و مُصحَف مشهورترینِ آنها است. نام مصحف را ابوبکر بر آن نهاده است؛ اما دیگر نام‌ها در خود قرآن ذکر شده است. قرآن مشهورترین نام این کتاب است که این واژه در لغت به معنای خواندنی است و همراه با الف و لام، پنجاه بار در قرآن به کار رفته است که در همهٔ آن کاربردها منظور کتاب قرآن است؛ همچنین بدون الف و لام، بیست بار در قرآن آمده است که در سیزده مورد، کتاب قرآن معنا می‌دهد.

عدم تحریف قرآن

عدم تحریف قرآن یا تحریف‌ناپذیری قرآن، از اعتقادات عموم مسلمانان و فِرَق اسلامی که بر اساس آن، قرآنی که در دست مسلمانان است، دقیقاً همان است که بر پیامبر اسلام (ص) وحی شده و نه چیزی به آن افزوده و نه از آن کم شده است. مفسران و متکلمان در ردّ و انکار هر گونه تحریف، به آیات و روایاتی استناد کرده‌اند. به نظر غالب مفسران، فقیهان و قرآن‌ پژوهان شیعه، قرآن با همین ترتیب و ساختار کنونی در زمان پیامبر اکرم (ص) شکل گرفته است.

 

قصه های قرآنی

در قرآن کریم، قصه های فراوانی از انبیاء و قوم ها و اتفاقات گذشته بیان شده که نکاتی درباره قصه های قرانی به این شرح است:

 1- بنا به تحقیق، ۲۰۸ قطعه داستانی در قرآنی مجید آمده است که برخی ادامه برخی دیگر می‌باشند و بعضی از آنها نیز کامل و مستقل هستند.

 2- 63 سوره از ۱۱۴ سوره قرآن کریم، حاوی قصه و حکایتی است و این یعنی آن که بیش از نیمی از سوره‌های قرآن، با هنر قصه پردازی به انتقال پیام خود پرداخته‌اند .

 3- بیشترین قصه‌های قرآنی ابتدا در سوره اعراف و پس از آن بقره می‌باشند و سوره آل عمران در رتبه سوم قرار دارد .

 4- بیشترین داستان‌های قرآنی درباره حضرت موسی و قوم بنی اسرائیل و فرعونیان است. پس از آن، بالاترین آمار متعلق به داستان‌های حضرت ابراهیم (ع) و داستان‌های حضرت عیسی (ع) و مادرش حضرت مریم (ع) است .

 5- هیچ یک از داستان‌های قرآنی براساس خیال پردازی یا شخصیت‌های فرضی نیست و همه قصه‌های قرآن واقعیت داشته‌اند و در واقع، روایتی الهی از یک رویداد حقیقی می‌باشند .

 نکات تربیتی در قرآن

تربیت اسلامی عنوانی است که استعمال فراوان یافته و برای نشان دادن طرح اسلام در ساختن و پرداختن انسان به کار می رود.  تربیت اسلامی، یعنی شناخت خدا به عنوان رب یگانه انسان و جهان و برگزیدن او به عنوان رب خویش و تن دادن به ربوبیت او و تن زدن از ربوبیت غیر. در قرآن روش‌های گوناگون و بدیع ومتنوع و کار‌آمد تربیتی وجود دارد که با استخراج آن‌ها به تمام نیاز‌های بشر در این حیطه پاسخ داده می‌گردد و انسان‌ها را از ظلمت و جهل رهایی داده و به نورانیت اندیشه و علم می‌رساند.

۸نکته تربیتی در قرآن

۱اگر قصد راهنمایی و تربیت کسی را دارید، در قدم اول از گفتار نرم و با محبت بهره گیرید، حتی اگر مخاطب شما فرعون سرکش یا سران لجوج کفار جاهلی باشند، (طه/۴۴ و شعرا/۲۱۵).

۲الف) گفتار و رفتار آدم در هر زمان و مکان، در حافظه الهی محفوظ است، پس مراقب باشید، (لقمان/۱۶ و کهف/۳۰).

ب) نسبت به انسان‌های اطرافت، احساس مسئولیت کن و آنها را از کارهای بد بازدار و به کارهای خوب تشویق کن، این لازمه استحکام یک پیکر است و بنی آدم اعضای یکدیگرند، (لقمان/۱۷).

ج) در رفتارهای اجتماعی دقت کن! مبادا با غرور رویت را از دیگران برگردانی یا مثل متبکران راه بروی، مبادا تندرو و کندرو شوی، میانه روی، بهترین روش است; مراقب باش صدایت را بر سر کسی بلند نکنی و خلاصه در یک کلام، آدم باش، (لقمان/۱۸و۱۹).

۳قرآن کریم به شدت با پیروی از جمع (خواهی نشوی رسوا، همرنگ جماعت شو) و حرکت به دنبال اکثریت، مخالف است. قرآن می گوید: «اگر بخواهی از اکثریت مردم فقط به این خاطر که اکثریت هستند، پیروی کنی، بدون شک از راه خدا دور می شوی»; همیشه با چشمان باز تصمیم بگیر، (انعام/۱۱۶ و اسراء/۳۶).

۴همیشه بزرگ ترها، بهترین حرف را نمی‌زنند و همیشه حرف گوش کنی و اطاعت از بزرگان، انسان را به سعادت نمی‌رساند. این پیام تربیتی قرآن است که حتی در اطاعت از بزرگان هم گوش و چشمت را باز کن که فردا فقط و فقط خودت پاسخ گوی اعمالت خواهی بود، نه بزرگ‌ترهایت؛ (احزاب/۶۷) .

۵علم بهتر است یا ثروت؟ جواب آن را در آیه ۲۴۷ بقره پیدا خواهید کرد.

۶امانت داری یکی از ارزشمندترین ارزش‌های قرآنی است. حضرت موسی (ع) را به خاطر امانتداری و قدرتش، در خانه حضرت شعیب پناه دادند، (قصص/۲۶)، و حضرت یوسف را به خاطر امانتداری وعلمش، بر خزانه مصر نشاندند;، (یوسف/۵۵)، و حتی رسول خدا (ص) که از سوی خداوند برگزیده شد، مشهور به امانتداری و به محمد امین معروف بود.

۷اگر می‌خواهید مخاطبان به سوی شما جذب شوند، ابتدا به خودتان بپردازید! روح خشک و سنگین و بی لطافت، هیچ گاه در امر تربیت موفق نمی‌شود. مهربانی، دلسوزی و رقت قلب را در خود بپرورید تا مردم بی آن که شما متوجه شوید، در اطراف شما جمع گردند، (آل عمران/۱۵۹).

۸آیا دوست دارید که دشمن خود را به یک دوست تبدیل کنید؟ به هر بدی که در حق شما کرد، با خوبی پاسخ گویید، این را قرآن تجویز می‌کند; آیه ۳۴ سوره فصلت را بخوانید!.

 

          نکته:

قرآن کتاب قصه نیست و به تناسب بحث تربیتی هرجا لازم باشد قسمتی از قصه های پیامبران و اقوام گذشته را مطرح می‏کند به همین دلیلقصه های انبیا به صورتبخش بخش در سراسر قرآن کریم آمده است، داستان هیچ پیامبری به طور سراسری و یکپارچه در قرآن نیامده است، مگر داستان یوسف و برادرانش که به تمامی و یکپارچه در سوره یوسف، سورۂ دوازدهم قرآن آمده است.

 

سلامتی در قرآن

۱بخورید و بیاشامید، اما به اندازه کافی و لازم، زیرا پرخوری و زیاده روی، سلامت شما را به خطر می اندازد، (اعراف/۳۱).

۲همه دردها و ناراحتی‌های خود را می‌توانید با قرآن ریشه‌کن سازید، قرآن بخوانید و به آن عمل کنید و با روح قرآن مرتبط و همنوا گردید تا همه سیستم‌های روح و جسم شما در تعادل مطلوب خود قرار گیرند، (یونس/۵۷ و اسراء/۸۲).

۳در فرهنگ قرآنی، این خداوند است که بیماری ها را شفا می‌دهد و دیگران، وسیله و واسطه اند، (شعرا/۸۰).

۴اصل اول در سلامتی و صحت غذاها به فرموده قرآن، آن است که حلال و پاکیزه باشند.

این گونه غذا، می‌تواند مقدمات سلامتی را در بدن انسان فراهم نماید، اما این که یک ماده خوراکی واحد با ترکیبات غذایی ثابت و مشخص، در اثر حلال یا حرام بودن، دارای آثار متفاوتی بر سلامت انسان گردد، بحث علمی بسیار عمیقی می طلبد، (نحل/۱۱۴ و بقره ۱۶۸). حلال یعنی چیزی که ممنوعیت شرعی ندارد و طیب یعنی چیزی که موافق طبع سالم انسانی باشد.

۵بهترین نحوه تغذیه برای سلامت انسان که مورد سفارش قرآن کریم است، خوردن صبحانه و شام است، یعنی غذای روزانه در دو وعده اصلی در اول روز و آخر روز صرف گردد. این شیوه غذا خوردن بهشتیان است که در سوره مریم، آیه ۶۲ آمده است.

روانشناسی در قرآن

۱از دیدگاه قرآن، سه نوع شخصیت اساسی وجود دارد; مؤمن، کافر و منافق، (آیات ۲ تا ۲۰ سوره بقره).

۲شخصیت‌های مؤمن، خود دارای سه درجه شخصیتی می‌باشند: آنان که به خود ظلم می‌کنند، آنان که میانه رو هستند و آنان که پیشتازانند، (فاطر/۳۲).

۳مشخصه بارز شخصیت کافر آن است که دل و اندیشه اش را قفل کرده است و راهی برای نفوذ هیچ حرف تازه و اندیشه متفاوتی نگذاشته است و به همین دلیل، از درک حقایق عاجز است.

۴خصوصیت بارز شخصیت منافق از دیدگاه قرآن، دوگانگی ریشه‌ای در ظاهر و باطن است; به همین دلیل، مبتلا به شک و تردید و عدم قدرت تصمیم گیری و ناتوانی در قضاوت می‌گردد، (بقره/۸ تا ۲۰ و منافقون).

۵در قرآن کریم، در آیات فراوانی از اندوه، علل ایجاد کننده آن و راه‌های برطرف ساختن آن سخن گفته شده است. گاهی اندوه فراق را با دیدار و گاهی اندوه فقر را با بشارت و گاهی اندوه رسول خدا (ص) را به دلداری حضرت حق، درمان نموده است.

۶در دیدگاه قرآن، ترس دو نوع است: «ترس پسندیده و ترس ناپسند»، ترس پسندیده، همان ترس از خداوند و عدالت اوست که منجر به اصلاح رفتار می شود، (انفال/۲)، و ترس ناپسند، اضطرابی شدید با علت مشخصی است که تسلط بر نفس را از بین می‌برد و باید با آن مبارزه شود، (احزاب/۱۰ و ۱۱).

۷از نظر قرآن دو نوع خشم وجود دارد، خشم مفید و متعادل و خشم مخرب و نابهنجار; خشم متعادل، راهی برای رسیدن به هدف در مواقع لزوم است و خشم مخرب را باید درمان کرد. قرآن کریم با توصیه به صبر و پاسخ‌گویی با عمل نیک و با وعده بهشت و پاداش اخروی، به وسیله سفارش به بخشش و عفو، یادآوری قدرت و خشم خداوند و… به درمان بیماری سلامتی سوز خشم و عصبانیت پرداخته است.

که به ترتیب در سوره شوری آیه ۴۳، فصلت آیه ۳۴، آل عمران آیات ۱۳۳ و ۱۴۳، شوری آیات ۳۶ و ۳۷ و نور آیه ۲۲ بیان شده است.

۸در قرآن به سه نوع از مکانیسم های دفاعی، روانی اشاره شده است که عبارتند از: فرافکنی (منافقون/۴)، دلیل تراشی (بقره/۱۱ و ۱۲) و واکنش سازی (بقره/۲۰۴ و ۲۰۵ و منافقون/۴).

۹در فرهنگ قرآن یکی از راه های مؤثر و اساسی روان درمانی، استفاده از مواعظ و اندرزهای قرآنی است; (یونس/۵۷).

۱۰در روش روان درمانی قرآنی، ایمان، تولید امنیت درونی و آرامش می نماید; (انعام/۸۲ و رعد/۲۸).

۱۱یاد خدا، آرام بخش دلهاست، (رعد/۲۸).

 

 

منابع:

۱- مدخل، سید عباس قائم مقامی.

۲- مبین، مجله قرآن پژوهی، شماره ۵٫

۳- قرآن و روانشناسی، عثمان نجاتی.

۴- سیمای خانواده در قرآن، زهرا برقعی.

۵- شیوه جذب جوانان از دیدگاه قرآن، غلامرضا متقی.

۶- قرآن از دیدگاه ۱۱۴ دانشمند، محمد مهدی علیقلی.

۷- دانستنیهای قرآن، مصطفی اسرار.

۸- قرآن و علوم پزشکی، حسن رضارضایی.

۹- نگاهی به قصه و نکات تربیتی در قرآن، سید سعید مهدوی.

۱۰- مفردات راغب، حسین بن محمد راغب اصفهانی.

 

منبع:

https://www.yjc.ir/00QQgu

 

 

فضیلت تلاوت سوره های قرآن کریم

در اینجا لازم مى دانیم كه این حقیقت مهم را بیان کنیم  ، كه ثوابها و فضیلتها و پاداشهاى مهمى كه براى تلاوت قرآن یا سوره ها و آیات خاصى نقل شده هرگز مفهومش این نیست كه انسان آنها را به صورت اوراد (وِرد) بخواند و تنها به گردش زبان قناعت كند.

بلكه خواندن قرآن براى فهمیدن و فهمیدن براى اندیشیدن و اندیشیدن براى عمل است.اتفاقا هر فضیلتى درباره سوره اى یا آیه اى ذكر شده تناسب بسیار زیادى با محتواى آن سوره یا آیه دارد.مثلا در فضیلت سوره نور چنین مى خوانیم كه هر كس بر آن مداومت كند خداوند او و فرزندانش را از آلودگى به زنا حفظ مى كند.

 

خلاصه: سوره حمد ام القرآن (مادر قرآن) و برترین سوره ای است که خدا در قرآنش نازل کرده است و شفای  (درمان) هر دردی بجز مرگ است. خداوند در هیچیک از کتابهای آسمانی حتی در قرآن مثل این سوره نازل نکرده است.

 آیة الكرسى یكى از مهمترین آیات قرآن

از پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه و آله و سلم  نقل شده است برترین آیه كتاب الله است

این آیه داراى دو زبان و دو لب است كه در پایه عرش الهى تسبیح و تقدیس خدا مى گوید.

آیة الكرسى از گنجى زیر عرش الهى به من داده شده است و به هیچ پیامبرى قبل از من داده نشد.

كسى كه چهار آیه از اول سوره بقره و آیة الكرسى و دو آیه بعد از آن و سه آیه از آخر بقره را بخواند، هرگز ناخوشایندى در خودش و مالش نمى بیند و شیطان به او نزدیك نمى شود، و قرآن را فراموش ‍ نمى كند.على علیه السلام  از پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم كه فرمود: برگزیده قرآن سوره بقره و برگزیده بقره ، آیة الكرسى است ، در آن پنجاه كلمه است و در هر كلمه اى پنجاه بركت است .

و در حدیث دیگرى از امام باقر علیه السلام  آمده است : هر كس آیة الكرسى را یك بار بخواند، خداوند هزار امر ناخوش آیند از امور ناخوش آیند دنیا، و هزار امر ناخوش آیند از آخرت را از او بر طرف مى كند كه آسانترین ناخوشایند دنیا، فقر، و آسانترین ناخوشایند آخرت ، عذاب قبر است .

در حدیث دیگرى آمده است كه دو برادر به حضور پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم  رسیدند و عرض كردند براى تجارت به شام مى رویم ، به ما تعلیم دهید چه بگوییم تا از شر اشرار مصون بمانیم  فرمود: هنگامى كه به منزلگاهى رسیدید و نماز عشا را خواندید، موقعى كه یكى از شما در بستر قرار مى گیرد، تسبیح فاطمه زهرا علیهاالسلامبگوید و سپس آیة الكرسى بخواند: مسلما او از همه چیز تا صبح در امان خواهد بود ، سپس در ذیل این حدیث آمده است كه در یكى از منزلگاهها دزدان قصد هجوم به آنها را داشتند اما هر چه تلاش كردند موفق نشدند.

یقینا این همه اهمیت كه به آیة الكرسى داده شده است به خاطر محتواى مهم و برجسته آن است.

 

 

دلیل اهمیت آیة الكرسى چیست

چون مجموعه اى از معارف اسلامى و صفات خداوند اعم از صفات ذات و فعل ، مخصوصا مساله توحید در ابعاد مختلف را در بر گرفته ، این اوصاف كه به دوازده بخش ‍ می رسد و هر كدام مى تواند ناظر به یكى از مسائل تربیتى انسان باشد قابل دقت است و به گفته ابو الفتوح رازى هر یك از این صفات ، یكى از مذاهب باطله را نفى مى كند و به این ترتیب ، دوازده تفكر باطل و نادرست به وسیله آن اصلاح مى شود.

 اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْحَىُّ الْقَیُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ لَّهُ مَا فى السمَوَتِ وَ مَا فى الاَرْضِ مَن ذَا الَّذِى یَشفَعُ عِندَهُ إِلا بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَینَ أَیْدِیهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ وَ لا یُحِیطونَ بِشىْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلا بِمَا شاءَ وَسِعَ كُرْسِیُّهُ السمَوَتِ وَ الاَرْض وَ لا یَئُودُهُ حِفْظهُمَا وَ هُوَ الْعَلىُّ الْعَظِیمُ255 لا إِكْرَاهَ فى الدِّینِ قَد تَّبَینَ الرُّشدُ مِنَ الغَىِّ فَمَن یَكْفُرْ بِالطغُوتِ وَ یُؤْمِن بِاللَّهِ فَقَدِ استَمْسك بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لا انفِصامَ لَهَا وَ اللَّهُ سمِیعٌ عَلِیمٌ256 اللَّهُ وَلىُّ الَّذِینَ ءَامَنُوا یُخْرِجُهُم مِّنَ الظلُمَتِ إِلى النُّورِ وَ الَّذِینَ كَفَرُوا أَوْلِیَاؤُهُمُ الطغُوت یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلى الظلُمَتِ أُولَئك أَصحَب النَّارِ هُمْ فِیهَا خَلِدُونَ257

 

2- فضیلت سوره بقره

در فضیلت این سوره روایات پر اهمیتى در منابع اسلامى نقل شده است :

از پیامبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلم  پرسیدند: كدامیك از سوره هاى قرآن از همه برتر است ؟ فرمود: سوره بقره ، عرض كردند كدام آیه از آیات سوره بقره افضل است ؟ فرمود: آیة الكرسى .

افضلیت این سوره ظاهرا به خاطر جامعیت آنست ، و افضل بودن آیة الكرسى به خاطر محتواى توحیدى خاص آن مى باشد

و این منافات ندارد كه بعضى از سوره هاى دیگر قرآن از جهات دیگرى برترى داشته باشند، چرا كه از دیدگاه هاى مختلف به آنها نظر شده است .

پیامبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلم فرمود: كسى كه چهار آیه از آغاز سوره بقره و آیة الكرسى و دو آیه بعد از آن و سه آیه از آخر آن را بخواند هرگز در جان و مال خود ناخوش آیندى نخواهد دید، و شیطان به او نزدیك نمى شود، و قرآن را فراموش نخواهد كرد.

 

23- فضیلت تلاوت سوره مؤ منون

پیامبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم: هر كس سوره مؤ منان را تلاوت كند فرشتگان در روز قیامت او را به روح و ریحان بشارت مى دهند و هنگامى كه فرشته مرگ براى قبض روح او مى آید چنان بشارتى به او مى دهد كه چشمش روشن مى شود.

و از امام صادق علیه السلام مى خوانیم : هر كس سوره مؤ منون را بخواند و در هر جمعه آن را ادامه دهد خداوند پایان زندگى او را با سعادت قرار مى دهد و جایگاه او فردوس اعلى بهشت برین است، همراه پیامبران و رسولان.

از پیامبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم  نقل شده : هنگام نزول آغاز این سوره فرموظ: ده آیه بر من نازل شده كه هر كس آنها را بر پا دارد وارد بهشت خواهد شد!.تعبیر به.

 

24- فضیلت تلاوت سوره نور

از پیامبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم: كسى كه سوره نور را بخواند و محتواى آن را در زندگى خود پیاده كند خداوند به عدد هر زن و مرد با ایمانى در گذشته و آینده ده حسنه به عنوان پاداش به او خواهد داد.در حدیث دیگرى از امام صادق علیه‌السلام  مى‌خوانیم: اموال خود را از تلف و دامان خود را از ننگ بى عفتى حفظ كنید به وسیله تلاوت سوره نور، و زنانتان را در پرتو دستوراتش از انحرافات مصون دارید كه هر كس قرائت این سوره را در هر شبانه روز ادامه دهد احدى از خانواده او هرگز تا پایان عمر گرفتار عمل منافى عفت نخواهد شد.(توجه به محتواى سوره كه از طرق گوناگون و مؤ ثر به مبارزه با عوامل انحراف از جاده عفت برخاسته نكته اصلى حدیث فوق و همچنین مفهوم عملى آن را روشن مى سازد.)

 

36- فضیلت  تلاوت سوره یس

 سورهیس یكى از مهمترین سوره هاى قرآنى است و در احادیث به عنوان قلب قرآن نامیده شده است.

در حدیثى از پیامبر اسلام مى خوانیم :

هر چیز قلبى دارد و قلب قرآن یس است !.

امام صادق علیهالسلام: هر كس ‍ آن را در روز پیش از آنكه غروب شود بخواند در تمام طول روز محفوظ و پر روزى خواهد بود، و هر كسآن را در شب پیش از خفتن بخواند خداوند هزار فرشته را بر او مامور مى كند كه او را از هر شیطان رجیم و هر آفتى حفظ كنند… و به دنبال آن فضائل مهم دیگرى نیز بیان مى فرماید.

باز در حدیثى از پیامبر میخوانیم كه فرمود: سوره یس در تورات به عنوان عمومیت آفرین نامیده شده، سؤال شد از چه رو به آن عمومیت آفرین گفته مى شود؟ فرمود: به خاطر اینكه كسى كه همدم و همنشین این سوره باشد او را مشمول تمام خیر دنیا و آخرت مى كند…. احادیثزیادی نیز هست كه اگر بخواهیم همه آنها را نقل كنیم طولانی می شود.

باید اعتراف كرد كه شاید كمتر سوره اى در قرآن مجید داراى اینهمه فضیلت بوده باشد.

این فضیلت براى كسانى نیست كه تنها آن را بخوانند، و مفاهیم آن را فراموش کنند، بلكه این عظمت به خاطر محتواى عظیم این سوره است.

 

53- فضیلت تلاوت سوره نجم

در روایات فضائل مهمى براى تلاوت این سوره بیان شده است :

در حدیثى از رسول الله صلى اللّه علیه و آله  مى خوانیم: هر كس سوره النجم  را بخواند خداوند به عدد هر یك از كسانى كه به پیامبر ایمان آوردند و كسانى كه او را انكار كردند ده حسنه به او عطا مى كند.

امام صادق علیه السلام:كسى كه پیوسته (همیشه) سوره النجم را در هر روز یا در هر شب تلاوت كند در میان مردم فردى شایسته شناخته مى شود، خداوند او را مى آمرزد، و محبوبیت در میان مردم به دست مى آورد.

مسلما چنین پاداشهاى عظیمى از آن كسانى است كه تلاوت این سوره را وسیله اى براى اندیشیدن، و سپس عمل، قرار دهند، و تعلیمات مختلف این سوره در زندگى آنها پرتوافكن شود.

 

 

55- فضیلت تلاوت سوره الرحمن

 از آنجا كه این سوره حس شكرگزارى را در انسانها به عالیترین وجهى برمى انگیزد، و بیان نعمتهاى مادى و معنوى دنیا و آخرت شوق طاعت و بندگى را در دل او افزایش مى دهد فضیلتهاى فراوانى براى تلاوت آن در روایات آمده است ، البته تلاوتى كه در اعماق روح انسان نفوذ كند و مبداء حركت گردد نه مجرد لقلقه زبان .

از جمله در حدیثى از رسول خدا مى خوانیم : من قراء سورة الرحمن رحم الله ضعفه و ادى شكر ما انعم الله علیه : هر كس سوره الرحمن را بخواند خداوند به ناتوانى او در اداى شكر نعمتها رحم مى كند، و حق شكر نعمتهائى را كه به او ارزانى داشته خودش ادا مى كند.

در حدیث دیگرى در ثواب الاعمال  از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم : تلاوت سوره الرحمن ، و قیام به آن را هرگز رها نكنید، چرا كه این سوره در قلوب منافقان هرگز استقرار نمى یابد، و خداوند آن را در قیامت در صورت انسانى قرار مى دهد كه زیباترین چهره ، و خشبوترین رائحه را دارد، سپس در جائى قرار مى گیرد كه از همگان به خداوند متعال نزدیكتر است ! خداوند از این سوره مى پرسد: چه كسى در زندگى دنیا به محتواى تو قیام داشت و تلاوت تو را ادامه مى داد؟

در پاسخ مى گوید: خداوندا! فلان و فلان در اینحال صورتهاى آنها سپید مى شود، خدا به آنها مى فرماید: اكنون هر كه را مى خواهید شفاعت كنید، آنها تا آنجا كه آرزو دارند شفاعت مى كنند، و براى هیچكس ‍ شفاعت نمى كنند مگر اینكه به آنها گفته مى شود وارد بهشت شوید و هر كجا مى خواهید ساكنگردید!.

و در حدیث دیگرى از آن حضرت آمده است : من قراء سورة الرحمن فقال عند كل فباى آلاء ربكما تكذبان  لا بشى ء من آلائك رب اكذب ، فان قراءها لیلا ثم مات مات شهیدا، و ان قراءها نهارا فمات مات شهیدا:

هر كس سوره الرحمن را بخواند و هنگامى كه به آیه فباى آلاء ربكما تكذبان  مى رسد بگوید لا بشى ء من الائك رب اكذب : خداوندا هیچیك از نعمتهاى تو را انكار نمى كنم  اگر این تلاوت در شب باشد و در همان شب بمیرد شهید خواهد بود، و اگر در روز باشد و در همان روز بمیرد نیز شهید خواهد بود!.

 

 56- فضیلت تلاوت سوره  واقعه

درباره تلاوت این سوره روایات زیادى در منابع اسلامى ذكر شده است ، از جمله در حدیثى از رسول خدا مى خوانیم : من قراء سورة الواقعه كتب لیس من الغافلین : كسى كه سوره واقعه را بخواند نوشته مى شود كه این فرد از غافلان نیست .چرا كه آیات سوره آنقدر تكاندهنده و بیداركننده است كه جائى براى غفلت انسان باقى نمى گذارد.

به همین دلیل در حدیث دیگرى از پیامبر صلى اللّه علیه و آله  مى خوانیم : وقتى از آن حضرت سؤ ال كردند: چرا با این سرعت آثار پیرى در چهره مبارك شما ظاهر شده است ؟ در پاسخ فرمود: شیبتنى هود، والواقعه ، والمرسلات ، و عم یتسائلون : سوره هاى هود و واقعه و مرسلات و عم مرا پیر كرد! چرا كه در این سوره ها اخبار تكاندهنده اى از قیامت و رستاخیز و حوادث هولناك و مجازات مجرمان آمده ، همچنین داستانهاى تكاندهنده اى از سرگذشت اقوام پیشین و بلاهائى كه بر آنها نازل شد.در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم : من قراء فى كل لیلة جمعة الواقعة احبه الله ، و حببه الى الناس اجمعین ، و لم یر فى الدنیا بؤ سا ابدا، و لا فقرا و لا فاقة و لا آفة من آفات الدنیا، و كان من رفقاء امیرالمؤ منین علیه السلام : هر كس سوره واقعه را در هر شب جمعه بخواند خداوند او را دوست دارد و نزد همه مردم محبوب مى كند، و هرگز در دنیا ناراحتى نمى بیند، و فقر و فاقه و آفتى از آفات دنیا دامنگیرش نمى شود، و از دوستان امیرمؤ منان على علیه السلام  خواهد بود.در حدیث دیگرى آمده است كه عثمان بن عفان به عنوان عیادت وارد بر عبدالله بن مسعود شد در همان بیمارى كه با آن از دنیا رفت ، پرسید: از چه ناراحتى ؟ گفت : از گناهانم ، گفت : چه میل دارى ؟ گفت : رحمت پروردگارم ! گفت : اگر موافق باشى طبیب براى تو بیاوریم ؟ گفت : طبیب بیمارم كرده ، گفت : اگر مایل باشى دستور دهم عطاى تو را از بیت المال بیاورند، گفت : آن روز كه نیازمند بودم به من ندادى و امروز كه بى نیازم به من مى دهى ؟!

گفت : مانعى ندارد براى دخترانت باشد، گفت : آنها هم نیازى ندارند، چرا كه من سفارش كردم سوره واقعه  را بخوانند، من از رسول خدا صلى اللّه علیه و آله  شنیدم كه مى فرماید: من قراء سورة الواقعة كل لیلة لم تصبه فاقة ابدا: هر كس سوره واقعه را هر شب بخواند هرگز فقیر نخواهد شد.و به همین دلیل در روایت دیگرى سوره واقعه سوره غنى  نامیده شده است.

روشن است كه تنها نمى توان با لقلقه زبان اینهمه بركات را در اختیار گرفت ، بلكه باید به دنبال تلاوت فكر و اندیشه ، و به دنبال آن حركت و عمل باشد.

 

 57- فضیلت تلاوت سوره حدید

در روایات اسلامى نكته هاى جالب توجهى پیرامون فضیلت تلاوت این سوره آمده ، البته تلاوتى كه تواءم با فكر، و تفكرى كه تواءم با عمل باشد.

در حدیثى از پیغمبر گرامى اسلام صلى اللّه علیه و آله  مى خوانیم : من قراء سورة الحدید كتب من الذین آمنوا بالله و رسوله : كسى كه سوره حدید را بخواند در زمره كسانى كه به خدا و پیامبرش ایمان آورده اند نوشته خواهد شد.در حدیث دیگرى از همان حضرت صلى اللّه علیه و آله  نقل شده كه قبل از خواب مسبحات را تلاوت مى فرمود مسبحات سوره هائى است كه با سبح لله یا یسبح لله آغاز مى شود و آن پنج سوره است : سوره حدید، حشر، صف جمعه و تغابن  و مى فرماید: ان فیهن آیة افضل من الف آیة : در آنها آیه اى است كه از هزار آیه برتر است !.البته پیامبر صلى اللّه علیه و آله  این آیه را تعیین نفرموده ، ولى بعضى از مفسران احتمال داده اند كه منظور آخرین آیه سوره حشر است ، هر چند دلیل روشنى براى این معنى در دست نیست.

در حدیث دیگرى از امام باقر علیه السلام  مى خوانیم : من قراء المسبحات كلها قبل ان ینام لم یمت حتى یدرك القائم علیه السلام  و ان مات كان فى جوار رسول الله صلى اللّه علیه و آله : كسى كه مسبحات  سوره هاى پنجگانه فوق  را بخواند از دنیا نمى رود تا حضرت مهدى علیه السلام  را درك كند، و اگر قبلا از دنیا برود در جهان دیگر در همسایگى رسول خدا خواهد بود.

 

 

59- فضیلت تلاوت سوره حشر

براى این سوره فضیلت بسیار گفته شده از جمله در حدیثى از پیغمبر گرامى صلى اللّه علیه و آله  مى خوانیم : من قراء سورة الحشر لم یبق جنة و لا نار و لا عرش و لا كرسى و لا حجاب و لا السموات السبع و لا الارضون السبع و الهوام و الریاح و الطیر و الشجر و الدواب و الشمس و القمر و الملائكة الا صلوا علیه ، و استغفروا له و ان مات من یومه او لیلته مات شهیدا!: هر كس سوره حشر را بخواند تمام بهشت و دوزخ و عرش و كرسى و حجاب و آسمانها و زمینهاى هفتگانه و حشرات و بادها و پرندگان و درختان و جنبندگان و خورشید و ماه و فرشتگان همگى بر او رحمت مى فرستند، و براى او استغفارمى كنند، و اگر در آن روز یا در آن شب بمیرد شهید مرده است.

و در حدیث دیگرى از امام صادق مى خوانیم من قراء اذا امسى الرحمن و الحشر وكل الله بداره ملكا شاهرا سیفه حى یصبح : هر كس سوره الرحمن و حشر را به هنگام غروب بخواند خداوند فرشته اى را با شمشیر برهنه ماءمور حفاظت خانه او مى كند.

بدون شك اینها همه آثار اندیشه در محتواى سوره است كه از قرائت آن ناشى مى شود و در زندگى انسان پرتوافكن مى گردد.

 

 

62- فضیلت تلاوت سوره جمعه

در فضیلت تلاوت این سوره روایات بسیارى وارد شده ، چه مستقلا و یا در ضمن نمازهاى یومیه .

در حدیثى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : و من قرء سورة الجمعة اعطى عشر حسنات بعدد من اتى الجمعة ، و بعدد من لم یاتها فى امصار المسلمین : هر كس سوره جمعه را بخواند خداوند به تعداد كسانى كه در نماز جمعه شركت مى كنند و كسانى كه شركت نمى كنند در تمام بلاد مسلمین به او ده حسنه مى بخشد.

در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام  آمده است كه بر هر مؤ منى از شیعیان ما لازم است در شب جمعه ، سوره جمعه  و سبح اسم ربك الاعلى  را بخواند، و در ظهر جمعه ، سوره جمعه و منافقین را، و هر گاه چنین كند گوئى عمل رسول الله صلى اللّه علیه و آله و سلّم  را انجام داده ، و پاداش و ثوابش بر خدا بهشت است .

مخصوصا تاءكید زیادى روى این مطلب شده كه سوره جمعه  و منافقین  را در نماز جمعه بخوانند و در بعضى از این روایات آمده كه حتى الامكان آن را ترك نكنند و با این كه عدول از سوره توحید و قل یا ایها الكافرون  به سوره هاى دیگر در قرائت نماز جائز نیست این مساءله در خصوص نماز جمعه استثنا شده است و عدول از آنها به سوره جمعه  و منافقین  جایز بلكه مستحب شمرده است .

و اینها همه نشانه اهمیت فوق العاده این سوره قرآن مجید است.

 

 

76- فضیلت تلاوت سوره انساندهر

در حدیثى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  آمده است : من قرأ سورة هل اتى  كان جزاؤ ه على الله جنة و حریرا: كسى كه سوره هل اتى را بخواند پاداش او بر خداوند بهشت و لباسهاى بهشتى است .

و در حدیثى از امام باقر علیه السلام  آمده كه یكى از پاداشهاى كسى كه سوره هل اتى را در هر صبح پنجشنبه بخواند این است كه در قیامت با پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  خواهد بود.

 

 

78- فضیلت تلاوت سوره نبا

در حدیثى از پیغمبر گرامى اسلام صلى اللّه علیه و آله و سلّم  آمده است : من قراء سورة عم یتسائلون سقاه الله برد الشراب یوم القیامة : كسى كه سوره عم یتسائلون را بخواند .

خداوند از نوشیدنى خنك و گواراى بهشتى در قیامت سیرابش مى كند              

و در حدیثى از امام صادق علیه السلام  میخ ‌وانیم : من قراء عم یتسائلون لم یخرج سنته اذا كان یدمنها فى كل یوم حتى یزور البیت الحرام !: كسى كه همه روز سوره عم یتسائلون را ادامه دهد سال تمام نمى شود مگر اینكه خانه خدا را زیارت مى كند!

در اینجا لازم به ذکر است که اینجانب افراد ی را  می شناسم که الحمد الله بعد از خواندن این سوره توفیق زیارت خانه خدا نصیبشان شده .

و نیز در حدیث دیگرى از رسول خدا صلى اللّه علیه و آله و سلّم  نقل شده كه فرمود: من قراءها و حفظها كان حسابه یوم القیامة بمقدار صلوة واحدة : كسى كه آن را بخواند و حفظ كند حساب او در روز قیامت چنان سریع انجام مى گیرد كه  به مقدار خواندن یك نماز خواهد بود.

 

 

 87- فضیلت تلاوت سوره اعلى

  روایات فراوانى رسیده : از جمله در حدیثى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : من قرئها اعطاه الله عشر حسنات بعدد كل حرف انزل الله على ابراهیم و موسى و محمد صلوات الله علیهم:

هر كسى سوره اعلى را بخواند خداوند به عدد هر حرفى كه بر ابراهیم علیه السلام  و موسى علیه السلام  و محمد صلى اللّه علیه و آله و سلّم  نازل كرده ده حسنه به او عطا مى فرماید.

و در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم : من قراء سبح اسم ربك الاعلى فى فرائضه او نوافله قیل له یوم القیامه ادخل الجنة من اى ابواب الجنة شئت ان شاءالله !

كسى كه سوره اعلى را در فرائض یا نوافل خود بخواند، روز قیامت به او گفته مى شود: از هر یك از درهاى بهشت مى خواهى وارد شو ان شاء – الله.

در روایات متعددى نیز آمده است هنگامى كه پیغمبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم  یا ائمه هدى علیهم السلام  آیه سبح اسم ربك الاعلى  را مى خواندند بعد از آن به این دستور عمل كرده مى فرمودند سبحان ربى الاعلى .

و در روایت دیگرى آمده كه یكى از یاران على علیه السلام  مى گوید: بیست شب پشت سر آن حضرت نماز خواندم جز سوره سبح اسم ربك الاعلى را در نماز نمى خواند، و مى فرمود اگر مى دانستید چه بركاتى در آن است هر یك از شما در هر روز ده بار آن را تلاوت مى كردید، و هر كس ‍ آن را بخواند گویى كتب و صحف موسى و ابراهیم را تلاوت كرده است .

خلاصه از مجموعه روایاتى كه در این زمینه رسیده استفاده مى شود كه این سوره از اهمیت خاصى برخوردار است ، تا آنجا كه در حدیثى از على علیه السلام  مى خوانیم : این سوره محبوب پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  بود كان رسول الله صلى اللّه علیه و آله و سلّم  یحب هذه السورة سبح اسم ربك الاعلى .

 

89- فضیلت تلاوت سوره  فجر

 در حدیثى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : من قراءها فى لیال عشر غفر الله له و من قراءها سائر الایام كانت له نورا یوم القیامة : كسى كه آن را در شبهاى دهگانه ده شب اول ذى الحجة  بخواند خداوند گناهان او را مى بخشد، و كسى كه در سایر ایام بخواند نور و روشنایى خواهد بود براى روز قیامتش.

و در حدیثى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم : سوره فجر را در هر نماز واجب و مستحب بخوانید كه سوره حسین بن على علیه السلام  است ، هر كس آن را بخواند با حسین بن على علیه السلام  در قیامت در درجه او از بهشت خواهد بود.

معرفى این سوره به عنوان سوره حسین بن على علیه السلام  ممكن است به خاطر این باشد كه مصداق روشن نفس مطمئنه  كه در آخرین آیات این سوره مخاطب واقع شده حسین بن على علیه السلام  است ، همانگونه كه در حدیثى از امام صادق علیه السلام  ذیل همین آیات آمده است.

و یا به خاطر اینكه لیالى عشر شبهاى دهگانه  یكى از تفسیرهایش شبهاى دهگانه آغاز محرم است كه رابطه خاصى با حسین بن على علیه السلام  دارد.

و به هر حال اینهمه پاداش و فضیلت از آن كسانى است كه تلاوت آن را مقدمه اى براى اصلاح خویش و خودسازى قرار دهند.

 

 

99- فضیلت تلاوت سوره زلزله

در فضیلت این سوره تعبیرات مهمى در روایات اسلامى آمده ، از جمله در حدیثى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : من قراءها فكانما قراء البقرة و اعطى من الاجر كمن قراء ربع القرآن : هر كس ‍ آن را تلاوت كند گوئى سوره بقره را قرائت كرده ، و پاداش او به اندازه كسى است كه یك چهارم قرآن را تلاوت كرده باشد.و در حدیثى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم كه فرمود: هرگز از تلاوت سوره اذا زلزلت الارض خسته نشوید، چرا كه هر كس آن را در نمازهاى نافله بخواند هرگز به زلزله گرفتار نمى شود، و با آن نمى میرد، و به صاعقه و آفتى از آفات دنیا تا هنگام مرگ گرفتار نخواهد شد.

 

 

 108- فضیلت تلاوت سوره كوثر

 در فضیلت تلاوت این سوره در حدیثى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  آمده است : من قراءها سقاه الله من انهار الجنة ، و اعطى من الاجر بعدد كل قربان قربه العباد فى یوم عید، و یقربون من اهل الكتاب و المشركین :هر كس آن را تلاوت كند خداوند او را از نهرهاى بهشتى سیراب خواهد كرد، و به عدد هر قربانى كه بندگان خدا در روز عید قربان  قربانى مى كنند، و همچنین قربانیهائى كه اهل كتاب و مشركان دارند، به عدد هر یك از آنان اجرى به او مى دهد.

نام این سوره كوثر از اولین آیه آن گرفته شده است .

 

 109- فضیلت تلاوت  سورهكافرون

درباره فضیلت این سوره روایات فراوانى نقل شده كه حاكى از اهمیت فوق العاده محتواى آن است از جمله :در حدیثى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  نقل شده كه فرمود: من قراء قل یاایها الكافرون فكانما قراء ربع القرآن و تباعدت عنه مردة الشیاطین ، و براء من الشرك ، و یعافى من الفزع الاكبر: كسى كه سوره قل یا ایها الكافرون را بخواند گوئى ربع قرآن را خوانده ، و شیاطین طغیانگر از او دور مى شوند، و از شرك پاك مى گردد، و از فزع روز قیامت  در امان خواهد بود.

تعبیر به ربع القرآن  شاید به خاطر آن است كه حدود یك چهارم قرآن مبارزه با شرك و بت پرستى است ، و عصاره آن در این سوره آمده است ، و دور شدن شیاطین سركش به خاطر آن است در این سوره دست رد بر سینه مشركان زده شده ، و مى دانیم شرك مهمترین ابزار شیطان است.

نجات در قیامت نیز در درجه اول در گرو توحید و نفى شرك است ، همان مطلبى كه این سوره بر محور آن دور مى زند.

در حدیث دیگرى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : مردى خدمتش آمد عرض كرد اى رسول خدا! براى این آمده ام كه چیزى به من یاد دهى كه به هنگام خواب بخوانم ، فرمود: اذا اخذت مضجعك فاقراء قل یا ایها الكافرون ثم نم على خاتمتها فانها براءة من الشرك : هنگامى كه به بستر رفتى سوره یا ایها الكافرون را بخوان ، بعد از آن بخواب كه این بیزارى از شرك است . و نیز در روایتى از رسول خدا صلى اللّه علیه و آله و سلّم  آمده است كه به جبیر بن مطعم فرمود: آیا دوست دارى هنگامى كه به سفر میروى از بهترین یارانت از نظر زاد و توشه باشى ؟ گفت : آرى پدرم و مادرم فدایت اى رسول خدا!

فرمود: این پنج سوره را بخوان : قل یا ایها الكافرون ، واذا جاء نصر الله و الفتح ، و قل هو الله احد، وقل اعوذ برب الفلق ، و قل اعوذ برب الناس ، و قرائت خود را با بسم الله الرحمن الرحیم آغاز كن.

و در حدیثى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم كه مى فرمود: پدرم مى گفت قل یا ایها الكافرون ربع قرآن است ، و هنگامى كه از آن فراغت مى یافت مى فرمود: اعبدالله وحده ، اعبدالله وحده : من تنها خدا را عبادت مى كنم من تنها خدا را عبادت مى كنم .

 

 

112- فضیلت تلاوت سوره اخلاص

در فضیلت تلاوت این سوره روایات زیادى در منابع معروف اسلامى آمده است كه حاكى از عظمت فوق العاده آن مى باشد از جمله : در حدیثى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم كه فرمود: ایعجز احدكم ان یقراء ثلث القرآن فى لیلة ؟: آیا كسى از شما عاجز است از اینكه یك سوم قرآن را در یك شب بخواند؟!

یكى از حاضران عرض كرد: اى رسول خدا! چه كسى توانائى بر این كار دارد؟!

پیغمبر فرمود: اقرؤ اقل هو الله احد: سوره قل هو الله را بخوانید.

در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم : هنگامى كه رسول خدا صلى اللّه علیه و آله و سلّم  بر جنازه سعد بن معاذ نماز گزارد فرمود: هفتاد هزار ملك كه در میان آنها جبرئیل نیز بود بر جنازه او نماز گزاردند! من از جبرئیل پرسیدم او به خاطر كدام عمل مستحق نماز گزاردن شما شد؟

گفت : به خاطر تلاوت قل هو الله احد در حال نشستن ، و ایستادن ، و سوار شدن ، و پیاده روى و رفت و آمد.

و در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم : كسى كه یك روز و شب بر او بگذرد و نمازهاى پنجگانه را بخواند و در آن قل هو الله احد را نخواند به او گفته مى شود یا عبد الله ! لست من المصلین !: 0اى بنده خدا! تو از نماز گزاران نیستى !.

در حدیث دیگرى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  آمده است كه فرمود: كسى كه ایمان به خدا و روز قیامت دارد خواندن سوره قل هو الله احد را بعد از هر نماز ترك نكند، چرا كه هر كس آن را بخواند خداوند خیر دنیا و آخرت را براى او جمع مى كند، و خودش و پدر و مادر و فرزندانش را مى آمرزد.

از روایت دیگرى استفاده مى شود كه خواندن این سوره به هنگام ورود به خانه روزى را فراوان مى كند و فقر را دور مى سازد.

روایات در فضیلت این سوره بیش از آن است كه در این مختصر بگنجد، و آنچه نقل كردیم تنها قسمتى از آن است .

 

113- فضیلت تلاوت سوره فلق

درباره فضیلت این سوره از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  نقل شده است كه فرمود: انزلت على آیات لم ینزل مثلهن : المعوذتان : آیاتى بر من نازل شده كه همانند آنها نازل نشده است ، و آن دو سوره فلق  و ناس  است.

و در حدیث دیگرى از امام باقرعلیه السلام  مى خوانیم : كسى كه در نماز وتر سوره فلق  و ناس  و قل هو الله احد را بخواند به او گفته مى شود اى بنده خدا بشارت باد بر تو خدا نماز وتر تو را قبول كرد.

و باز در روایتى از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم كه به یكى از یارانش فرمود مى خواهى دو سوره به تو تعلیم كنم كه برترین سوره هاى قرآن است ؟ عرض كرد: آرى اى رسول خدا! حضرت معوذتان سوره فلق و سوره ناس  را به او تعلیم كرد، سپس آن دو را در نماز صبح قرائت نمود و به او فرمود: هر گاه برمى خیزى و مى خوابى آنها را بخوان .

روشن است اینها براى كسانى است كه روح و جان و عقیده و عمل خود را با محتواى آن هماهنگ سازند.

 

114-  فضیلتتلاوتسورهناس

 در فضیلت تلاوت این سوره روایات متعددى وارد شده از جمله اینكه در حدیثى مى خوانیم كه پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  شدیدا بیمار شد، جبرئیل و مى كائیلدو فرشته بزرگ خدا نزد او آمدند، جبرئیل نزد سر پیامبر نشست و مى كائیل نزدپاى او، جبرئیل سوره فلق  را تلاوت كرد، و پیغمبر را با آن در پناه خدا قرار داد، و میكائیل سوره قل اعوذ برب الناس را.

در روایتى كه از امام باقر علیه السلام  نقل شده و قبلا به آن اشاره كردیم ، مى خوانیم : هر كسى در نماز وتر معوذتین  سوره فلق و ناس  و قل هو الله احد را بخواند به او گفته مى شود اى بنده خدا! بشارت باد بر تو كه خداوند نماز تور تو را قبول كرد!

 

۲۴. مُعَوذَتَین ( که به فتح واو تلفظ می شود و به کسر آن درست است) نام دو سورۂ آخر قرآن، یعنی فلق (قل اعوذ برب الفلق) و ناس (قل اعوذ برب الناس) است که چون حضرت رسول با خواندن آنها نوادگانش حسن و حسین مایه را تعویذ می کرد (به پناه خداوند می سپرد) به این نام ها خوانده شده اند.

۳۸. وان یکاد: آغاز آیه ماقبل آخر از سوره قلم است و تمام آن (با آیه بعدی) چنین است: «و إن یکاد الذین کفروا لیزلقونك بأبصارهم لما سمعوا الذكر و يقولون إنه لمجنون *و ما هو إلا ذكر للعالمين» (و بسیار نزدیک بود که کافران چون قرآن را شنیدند، تو را با دیدگانشان آسیب برسانند (چشم زخم بزنند و گفتند او دیوانه است. و حال آنکه آن جز پندی برای جهانیان نیست) (سورۂ قلم، آیات ۵۱ و ۵۲). مفسران در شرح این آیه گفته اند که عده ای از کافران، چشم زنان حرفه ای و قهار و شور چشم و گزندرسان طایفه بنی اسد را، که به چشم زنی و آسیب رساندن با چشم به انسان و حيوان معروف بودند، آوردند که حضرت رسول را چشم بزنند و از پای در آورند، ولی حفظ الهی او را در امان داشت و این آیه در اشاره به آن نازل شد و حسن بصری و دیگران گفته اند که خواندن و به همراه داشتن این آیه در دفع چشم زخم مؤثر است. همین است که از آیه و ان یکاد، حرز و تعویذی به صورت گردنبند هم ساخته میشود و به گردن اطفال می اندازند. حافظ گوید:

حضور محفل انس است و دوستان جمعند                        وان یکاد بخوانید و در فراز کنید

(یعنی در را ببندید که نامحرمان وارد محفل انس ما نشوند).

 

 

قصه‌های قرآنی

مقاله‌های رده «قصه‌های قرآنی»

جهت مشاهده داستان و قصه های قرآنی روی عبارات زیر کلیک کنید

 

 

 

در کتاب درسنامه علوم قرآنی تعداد سوره های مکی: ۸۲ سوره، تعداد سوره های مدنی: ۲۰ سوره و تعداد سوره های مکی و مدنی: ۱۲ سوره دانسته است.

 

 

 

 

 

 

بخش دهم: هفتاد نکته درباره قرآن کریم از۳۱۷ به بعد

 

 

 

 

 

 

در زمان عثمان، کتابهای قرآن (مصاحف) متعددی که در زمان پیغمبر توسط یاران پیامبر نوشته شده بود، به وسیله جمعی که از سوی او (عثمان) مامورشده بودند با نظارت حضرت علی علیه السلام به یک مصحف (کتاب) واحد تبدیل شد. خود سنی‏ها هم می‏گویند توحید مصاحف. نه تولید مصحف.

 

 

 

 

 

 

۳۱۸/درسنامه علوم قرآنی

 

 

 

 

 

 

بخش دهم: هفتاد نکته درباره قرآن کریم ۳۱۹

 

 

 

 

 

 

۳۲۰ / درسنامه علوم قرآنی

 

 

 

 

 

 

بخش دهم: هفتاد نکته درباره قرآن کریم / ۳۲۱

 

 

 

 

 

 

بخش دهم: هفتاد نکته درباره قرآن کریم / ۳۲۳

 

 

 

 

 

 

۳۲۴ / درسنامه علوم قرآنی

 

 

 

 

 

 

درسنامه علوم قرآنی نوشته حسین جوان آراسته از ص 317ن نکته 6 ، 39 و 40.

 

 

 

 

 

 

بخش دهم: هفتاد نکته درباره قرآن کریم / ۳۲۹

 

 

 

 

 

 

۳۳۰ / درسنامه علوم قرآنی

 

 

 

 

 

 

درسنامه علوم قرآنی ؛ ص 317؛ نکته 6.

 

 

 

 

 

 

منبع:

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه ، جلد1، صفحه 4

 

 

 

 

 

 

تفسیر نمونه جلد 2 صفحه 263-260

 

 

 

 

 

 

تفسیر نمونه جلد 2 صفحه 277

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 2 صفحه 277

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه ، جلد1، صفحه 60

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 14 صفحه 189و190

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 14 صفحه 353

و163

 

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 18 صفحه 310-311-312

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 22 صفحه 475

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 23 صفحه 94و93

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 23 صفحه194و195و 196

 

 

 

 

 

 

تفسیر نمونه جلد 23 صفحه 292و293

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 23 صفحه و480و481

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 24 صفحه 102و103

 

 

 

 

 

 

تفسیر نمونه جلد 25 صفحه 331

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 26 صفحه 380

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 26 صفحه 438

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 27 صفحه 218

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 27 صفحه 369

 

 

 

 

 

 

تفسیر نمونه جلد 27 صفحه 380و381

 

 

 

 

 

 

تفسیر نمونه جلد 27 صفحه 429و428

 

 

 

 

 

 

 تفسیر نمونه جلد 27 صفحه 455

 

 

 

 

 

 

تفسیر نمونه جلد 27 صفحه 468

 

 

 

 

 

 

درسنامه علوم قرآنی؛ ص 319.

 

 

 

 

 

 

درسنامه علوم قرآنی؛ ص 321 و 322.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

طرح ختم قرآن کریم به صورت گروهی

 

 

 

 

لطفا دو فایل زیر را نیز مشاهد نمائید

 

1  فایل پی دی اف ختم قرآن گروهی (1)

2 فایل پی دی اف ختم قرآن گروهی  (1)

 

 

 

 

فرم ثبت نام شرکت کنندگان در طرح ختم قرآن گروهی

 

 

 

فرم ثبت نام شرکت کنندگان در طرح ختم قرآن گروهی

 

 

 

 

 

 

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*