اخبار ویژه
خانه / روخوانی و تجوید برای نوجوانان

روخوانی و تجوید برای نوجوانان

بسم الله الرحمن الرحیم آموزش روخوانی و تجوید قرآن برای نوجوانان و دانش آموزان

تجربه چندین ساله بنده در آموزش قرآن نشان می دهد که بهترین راه آموزش روخوانی قرآن، گوش دادن به ترتیل قاریان مشهور است به قدری که تقریبا حفظ شویم و این باعث می شود ناخوداگاه قرآن را بیاموزیم بلکه شاید تعجب کنید ولی واقعیت این است که سرعت یادگیری در حفظ بیشتر از سرعت یادگیری تئوری قواعد روخوانی است. خصوصا که گوش دادن به قرآن در اکثر مواقع به راحتی امکان پذیر است و فقط نیاز به یک دستگاه پخش صدا و یک هدفون دارد که معمولا با وجود گوشی های همراه امکان پذیر است .

بهترین راه برای یادگیری قواعد تجویدی نیز،حفظ چند صفحه از قرآن (ترجیحا جزء 29 یا 30) به سبک ترتیل اساتید قرآن است که به صورت ناخوداگاه بیش از 60 درصد قوانین تجوید را می آموزیم.

دقت کنید! آموختن تئوری قواعد تجویدی به تنهایی کفایت نمی کند وباید حتما عملا این قواعد را به کار برد و بهترین راه آن حفظ کردن چند صفحه از قرآن به شیوه تقلیدی، از اساتید معروف است که باید صوت ترتیل آنها را چندین بار گوش داده تا حفظ شوید.

 

با همه این توضیحات جهت آموزش روخوانی و تجوید قرآن می توانید به کتاب حلیة القرآن نوشته استاد موسوی بلده مراجعه فرمائید. البته کتابهای جدید دیگری نیز در این زمینه ارائه شده است که

شاید ظاهرا بهتر از این کتاب باشد اما این کتاب از همه کتابها معرف تر وقدیمی تر است

 

 

در اینجا مختصری از آموزش روخواني قرآن ارائه می کنیم

 

روخوانی و تجوید حودان بروشوری

روخوانی و تجوید حودان بروشوری

جزوه آموزش روخواني و تجوید قرآن ویرایش4

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

 

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرست

آموزش روخواني قرآن. 3

الف. علامت های قرآن. 3

روش تشخیص علامت همزه وصل. 3

علامتهای وقف.. 4

انواع وقف.. 4

نکات روخوانی.. 4

روشهای  قرائت قرآن : 5

1-    تحقیق : 5

2-    ترتیل : 5

تجوید: 5

مخارج حروف: (محل خروج و ادای حرف ها) 5

ص: 5

ض: 5

ط: 5

ظ: 5

غ: 5

ح: 5

و: 5

ذ: 5

ث: 5

ع: 5

صفات اصلی حروف.. 5

اِستِعلاء 5

شِدّة 5

هَمس5

اِطباق. 5

اِذلاق. 5

صفات فرعی حروف.. 5

1.            قَلقَله. 5

2.       لین. 6

3.            صفیر. 6

4.                 انحراف.. 6

5.            تکریر. 6

6.            تفشی.. 6

7.                 استطاله. 6

ادغام. 6

اظهار 6

اخفاء 6

مد   ~. 6

نکته: 7

التقاء ساكنين. 7

تفخیم و ترقیق : 7

غُنّه : 7

 

 

 

 

 

 

آموزش روخواني قرآن

الف. علامت های قرآن

 

علامتهای- قرآن به ما كمك مي كنند كه حروف قرآن را بخوانيم. مهم ترين علائم روخواني قرآن عبارتند از:

  1. فَتحه   ـــَـــ   مانند صَدَقَ
  2. كَسره ـــــِـ  مانند
  3. ضَمّه  ـــــُـ   طُرُق
  4. الفِ مَدّي  ءَا  = آ =ئآ =ءا    مانند ءامنین
  5. ياءِ مَدّي  ی  = ای (مانند ایتاء)
  6. واوِ مَدّي  ـُو  = او  =  (او را بکشید)  مانند اوتِیَ
  7. سُكُون  حـ   (بدون حرکت ادا کنید) مانند  ابْتَر  دقت داشته باشید در قرآنهای رسمی (خط عثمان طه) ساکن را با نشان حـ می دهند
  8. وــْـ  علامت ناخوانا بودن فقط در هنگام وصل است مانند  قمطریرَاْ
  9. بیضی  ــْـ  علامت ناخوانای همیشگی بودن است مانند آمنواْ
  10. تَشْديد   ــّــ   (با شدت و کمی مکث ادا کنید)  مانند: یَذَّکَّرُون
  11. تَنْوينِ نَصْب   ـــًـ (اَن)   مانند کتاباً
  12. تَنْوينِ جَرّ   ــــٍـ (اِن)   مانند عَبدٍ
  13. تَنْوينِ رَفْع  ــــٌـ  (اُن)   مانند حفیظٌ
  14. مَدّ        باید کمی صدا را بکشیم
  15. م: (قلب به میم) یعنی تبدیل «نْ» به «م»  مانند «منم بعد» که می شود «مم بعد» یا مانند «شنبه» که می خوانیم «شمبه»
  16. همزه وَصْل   اصـ  (الفی که رویش صاد نصفه قرار دارد) اگر در بین قرائت (وسطِ خواندن) باشد، خوانده نمی شود. ولی اگر در ابتدای قرائت باشد باید آن را بخوانیم. اما اینکه چه با چه علامتی باید بخوانیم مهم است که در دسته بندی زیر توضیح داده ایم.

 

  1.  

روش تشخیص علامت همزه وصل

    

علامتهای وقف

لا: وقف نکنید

مـ : حتما وقف کنید

ج: می توانید وقف کنید (مجازید وقف کنید)

صلی: بهتر است وصل کنید

قلی: بهتر است وقف کنید

.:    :.    در یکی از این سه نقطه ها وقف کنید و سپس از ادامه آن بخوانید

س: (سَکْت) یعنی یک لحظه صدا را قطع کنید بدون اینکه نفس بگیرید و سپس ادامه دهید

انواع وقف

وَقف (ایستادن) بر آخر کلمات، دو روش دارد: وقف ابدال (تبدیل شدن) و وقف اسکان (ساکن شدن).

 وقف اِبدال: یعنی آخر کلمه در هنگام وقف به حرف دیگری تبدیل می‌شود. مانند:

1- وقف بر «تاء تانیث»(ة): اگر آخر کلمه «ة» باشد تبدیل به ç «ه» ساکن می‌شود.

2- وقف بر «تنوین نصب» (ـًـ): اگر آخر کلمه «ـً» باشد تبدیل به ç الف «ا» می‌شود.

 وقف اِسکان، در بقیه‌ی موارد، حرکتی که در آخر کلمه است، ساکن می‌گردد.

نکته: کلماتی که حرف آخر خودشان ساکن است بدون تغییر باقی می‌مانند.

 

نکات روخوانی

نکته: اگر می خواهید لحن عربی پیدا کنید باید به این نکته دقت کنید که در عربی برخلاف فارسی که 6 حرکت وجود دارد (ـَــِــُـ  آ  ای   او )  ولی در عربی تنها سه حرکت اصلی داریم که شامل   «ــَـ ای  او » می باشد یعنی به جای آ   در عربی همان  ــَ  را می گویند ولی کمی می کشند و به جای ــِـ ،   ای را کوتاه می گویند (بدون کشش) و به جای  ــُـ نیز  او را کوتاه می گویند. مانند   یا çیـَـا   بسم الله ç بـیسم الله   قُل ç قـول

برای بیان «آ» فقط در حروف استعلا (ص ض ط ظ غ خ ق ) و حرف «ر» که تفخیم می شود و «ل» در الله وقتی قبلش   ــَ یا ــُــ باشد استفاده می شود. یعنی بجز این 9 حرف در تمامی حروف عربی  به جای «آ» از «ــَـ»  استفاده می شود.

نکته: اگر بخواهیم حرکت کشیده را به کلمه بعدی وصل کنیم ، تبدیل به حرکت کوتاه می شود مانند فی الدّنیا می شود ç فِـ الدّنیا    اولوا الارحام    ç اولـُ الارحام     اِلی السماء  ç اِلـَ السماء

 

روشهای  قرائت قرآن

 1-    تَحقیق : خواندن قرآن با آرامش و تانی

2-    تَرتیل : خواندن قرآن با سرعت بطوریکه حروف اداء شود و قواعد تجویدی هم رعایت شود.

 

تجوید:

تجوید یعنی قواعدی که باعث صحیح و زیباخوانی قرآن می شود.

مخارج حروف: (محل خروج و ادای حرف ها)

در عربی 28 حرف داریم که 18 حرف آن مانند حروف فارسی ادا (بیان) می شود ولی ده تا از حروف عربی با فارسی فرق دارد که باید از آنها یاد بگیریم و مانند آنها ادا کنیم تا معانی قرآن اشتباه نشود.

این ده حرف ، حروف زیر هستند و مخرج و چگونی ادا شدن آنها را ذکر می کنیم

ص: مانند س ادا می شود با این فرق که درشت تر و کمی با گرفتگی ادا می شود (ابتدای زبان باید کمی بالا برود و زبان نیم لوله شود)

ض: کناره زبان به دندانهای کناری بالا می خورد و بین «ز» و «د» ادا می شود.

ط: نوک زبان به لثه های بالا می خورد و با درشتی ادا می شود. (بین «ت» و «د» ادا می شود)

ظ: نوک زبان پشت دندانهای بالا می خورد و با درشتی ادا می شود.

غ: زبان کوچک (گلو) مسیر هوا را تنگ و با ارتعاش (لرزش) هوا، بیرون می آید. (شبیه خ ولی کمی عقب تر ادا می شود)

ح: گلو تنگ می شود و هوا را با گرفتگی بیرون می آید.

و: لبها غنچه می شود و از بین دو لب ادا می شود.

ذ: نوک زبان به زیر دندانهای بالا می خورد و به نازکی ادا می شود.

ث: نوک زبان به زیر دندانهای بالا می خورد و به نازکی ادا می شود.

ع: گلو تنگ می شود و «ع» ادا می شود.

 

صفات اصلی حروف

اصلی ترین صفات (مشخصات) حرف ها هستند که دو به دو متضادند و کل حروف را در بر می گیرند و چگونگی مشخصات حرف را معلوم می کنند.

اِستِعلاء (درشت و پرحجم): شامل حروف: ص، ض، ط، ظ، غ، خ، ق                                    اِستِفال (نازک، ریز و کم حجم): شامل مابقی حروف

شِدَّة (شدید، قوی): شامل: ا، ج، د، ت، ط، ب، ق، ک (اَجَدتُ طَبَقَک)                                  رِخوَة (نرم و سست):  شامل مابقی حروف

هَمس(مخفی بودن، آهسته):شامل ف، خ، ث، ه، ش، خ، ص، س، ک، ت (فَخَثه شَخصٌ سَکت)             جَهر (آشکار): شامل: مابقی حروفی که هَمس ندارند)                                      

اِطباق (منطبق کردن، روی هم گذاشتن): شامل ص، ض، ط، ظ                                        اِنفِتاح (باز شدن): شامل مابقی حروف

اِذلاق (روان و راحت بیان شدن): شامل حروف: ف، ر، م، ن، ل، ب (فَر مِن لُب)                     اِصمات (سخت ادا شدن): شامل مابقی حروف

صفات فرعی حروف

فقط مخصوص بعضی از حروف می شوند و یک صفت (مشخصه) را برایشان نشان می دهند.

این صفات عبارتند از:

  1. (تکان خوردن وقتی ساکن است)  ç شامل حروف: ق، ط، ب، ج، د (قطب جد)
  2. (نرمی) ـــَـ و      ــَــ ی
  3. (صوت)  ص،  س، ز
  4. (انحراف و میل به جای دیگر)  ل، ر
  5. (تکرار)  ر
  6. (پخش شدن) ش
  7. (امتداد صوت از اول کناره زبان تا آخر آن) ض

اِدغام

حذف حرف ساکن اولی و در عوض تشدیددار کردن حرف بعدی

هرگاه حرف «ن» ساکن به یکی از حروف ی، ر، م، ل، و، ن (یرملون) برسد ، «ن» حذف شده و تبدیل به حرف بعدی می شود (و حرف بعدی تشدید می گیرد.)

مانند من رفتم ç مرّففتم در فارسی   

نکته: تنوین هم «ن» ساکن در دل خود دارد.

اِظهار

هرگاه «ن» ساکن به حرف های « ه – ح – ا – خ – غ – ع» برسد اظهار می شود یعنی کاملا ظاهر و واضح ادا می شود. (به این حرف ها، حروف حلقی می گویند چون از حلق ادا می شوند) مانند: مِن عنده،     مَن أضَلُّ

هرگاه «ن» ساکن به حرف «ب» برسد قلب (تبدیل) به میم می شود. مانند : شنبه ç شمبه   ،     پنبهç پمبه ،      مِن بعدç مِم بعد

اِخفاء

هرگاه «ن» ساکن به حرف های  دیگر (غیر از حرف های ادغام و اظهار و «ب» ) برسد ، اخفاء می شود یعنی «ن» در درون آن حرف، مخفی می گردد. مانند : مِن دونه ç مِن دونه ،   اِن شاء  ç اِن شـاء

مَد   ~

علامت صحيح آن (  ~ ) مي باشد و علامت ( آ  ) در فارسي بجاي صداي كشيده ( ٰا ) در عربي مي باشد .

مقدمه 1: به حرکت های كشيده ( ٰا   اي   اُو) عامل مد می گویند.

مقدمه 2: به همزه . سكون و تشديد ( ء   ـْــــّ ) سبب مد می گویند.

هرگاه يكي از عامل های مد به يكي از سبب های مد برسد، كشيده تر خوانده مي شود

پس اگر حرکت کشیده (ٰا   اي   اُو) به سبب مد ( همزه و ساکن و تشدید ) برسد، باید کشیده شود.

 

تولید مد

 

مانند سَاءَ ç  سَـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــاۤءَ ،  سِيءَ ç سِــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــيۤءَ،  سُوءَ ç سُـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــوۤءَ. حَاۤجَّ ç حَــــــــــــــــــــــــــــــــاۤجَّ. قۤ = قَـــــــــــــــــاۤفْ . نۤ = نُـــــــــــــــــــــــــــــونْ . سۤ = سِـــــــــــــــــــــــــــــــــــــينْ.

 

اگر عامل و سبب مد در یک کلمه باشد ( مد متصل ) باید چهار حرکت (حدود 4 ثانیه) بکشیم.

اگر عامل و سبب مد در دو کلمه باشد ( مد منفصل ) باید دو حرکت (حدود2 ثانیه)  بکشیم.

نکته: در هنگام وقف اسکان هر گاه قبل از کلمه‌ی آخر که ساکن شده است، حرف مدی باشد؛ «الف» «واو» «یاء» مدی باشد؛ حرف مد به سبب مد، ساکن ، رسیده است شرایط «مد» یعنی کشیدن صدا، فراهم می‌شود. به این کشش صدا «مد عارضی» گفته می‌شود. مقدار مد 2، 4 یا 6 حرکت است. تمام مدهای عارضی یک قاری باید هم اندازه باشند و ملاک مد عارضی او اولین مد عارضی می‌باشد.

 

اِلتِقاءِ ساكِنَين (رسیدن دو ساکن به هم)

( برخورد دو ساكن ) هرگاه دو كلمه مربوط به هم با هم خوانده شود و آخرين حرف از كلمه اول و آغاز كلمه دوم ساكن باشدبراي آنكه بتوان ساكن دوم را تلفظ نمود مي بايست سكون اول را بدل به كسره نمود مانند قَالَتِ اَلمَلٰئِكَةِ كه وقتي خواستيم اين دو كلمه را با هم بخوانيم همزه اَلمَلٰئكَةِ كه همزه وصل است خوانده نشده و در نتيجه ( ت° – ل° ) بهم رسيده و براي اينكه بتوان دومي را تلفظ كرد اولي را مكسور مي كنيم و مي خوانيم قَالَتِ المَلٰئِكَةِ و مثل قُل هُوَ الّلَهُ اَحَدٌ اَللّهُ الصَّمَدُ كه خوانده مي شود اَحَدُنِ اللّهُ الصَّمَدُ و عَادٌاَلمُرسَلِينَ كه خوانده مي شود عادُنِ المُرسَلِين

و تنوين آخر كلمه كه در تلفظ نون ساكن مي باشد برخورد به حرف ساكن پس از خود نموده و بخاطر آنكه بتوان حرف ساكن دوم را تلفظ نمود نون حاصل از تنوين را مكسور مي نمائيم و براي توجه خواننده در چنين مواردي در بعضي قرآن ها ( نِ) كوچكي زير تنوين گذاشته شده مگر در دومورد

1- كلمه ( مِن° ) كه در برخورد به ساكن از فتحه استفاده مي شود مانند مِنَ الّذِيَن

۲- ضمير( هُم° ) كه از ضمه استفاده مي شود مانند هُمُ الَّذِيَن .

 

تَفخیم و تَرقیق :

حرف (ر) اگر حرف الف بر سرش بیاید باید درشت ادا شود، همچنین اگر فتحه داشته باشد، همچنین کلمه الله اگر قبل از آن فتحه و ضمه باشد باید درشت ادا شود و اگر قبل از آن کسره باشد نازک ادا می شود.

 

اگر در هنگام قرائت «و-ی» ساکن که قبل آن فتحه دارد، دقت کافی نشود، کلمه درست اداد نمی‌شود. مثلاً در زبان فارسی و حتی گویش عربی گاهی اوقات کلمات «خوف، یوم، بیت قریش» به کار می‌رود و هنگامی که دقت کنید اغلب تلفظ کلمه صحیح نبوده و فتحه ماقبل حرف لین ضایع شده است. قاری باید با نرمی و دقت از ضایع شدن فتحه قبل از حرف لین جلوگیری نماید.

مد لین : هر گاه حرف لین، یعنی «و-ی ساکنه ماقبل مفتوح» به حرف ساکن برسد، باید به حرف لین مد دهیم.

غُنّه :

تعریف غُنّه : غُنّه به صدایی گفته می‌شود که از خیشوم (فضای بینی) خارج می‌شود.

حروف غُنّه : دو حرف «ن» و «م» ذاتاً دارای صفت غُنّه هستند.

موارد غُنّه :

1- حرف «ن» و «م» هنگامی که تشدید داشته باشند.

2- ادغام «ن» در حروف یمون (ی-م-و-ن).

3- اخفای حرف «ن» همیشه همراه با غُنّه است.

4- تبدیل «ن» به «م» در نزد حرف «ب» به همراه غُنّه است.

5- حرف «م» در نزد حرف «ب» به همراه غُنّه است.

میزان غُنّه : میزان کشش «حکم غُنّه» به مقدار زمان کشش «دو حرکت» است.

 

غنه : در چهار مورد بالا غیر از مورد دوم  باید به اندازه دو حرکت صوت از فضای بینی خارج شود، ضمنا نون و میم مشدد نیز غنه دارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

         

 

 

          

 

          

 

 

 

 

 

جهت دریافت فایل های پاورپوینتی آموزش تجوید روی عبارات زیر کلیک نمائید.

آموزش تجوید
 

tajvid 1

tajvid 2

tajvid 3

tajvid 4

tajvid 5

tajvid 6

tagvid 7

tagvid 8

tajvid 9

جهت دریافت آموزش تصویری تلفظ حروف روی عبارات زیر کلیک کنید

 

202 201  200 199 198 197 196 195  194  193 192 191 190 107 097 095 067 063 060 058 050 210 209 208 207 206

 

 

 

دریافت پاورپوینت کامل آموزش تجوید

 

آموزش_تصویری_روانخونی_و_تجوید_قرآن_کریم_

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*